Khi học sinh cảm thấy học vô nghĩa phải làm sao? 5 cách giúp tìm lại động lực học tập
Có bao giờ bạn hoặc con bạn từng thốt lên: “Học để làm gì?” hay “Tại sao mình phải học những thứ này?”. Đây là tâm lý phổ biến, đặc biệt ở lứa tuổi học sinh khi bị đè nặng bởi bài vở, thành tích hoặc đơn giản là chưa xác định được mục tiêu trong việc học. Vậy, khi học sinh cảm thấy học vô nghĩa phải làm sao? Bài viết này không chỉ trả lời câu hỏi ấy, mà còn giúp bạn (hoặc con bạn) tìm lại động lực học tập qua 5 cách hiệu quả, dựa trên cả kinh nghiệm thực tiễn lẫn nghiên cứu khoa học.
1. Hiểu rõ nguyên nhân vì sao học sinh cảm thấy học vô nghĩa
Những lý do phổ biến khiến học sinh mất động lực
- Học vì áp lực điểm số, không phải vì hiểu biết hoặc đam mê.
- Không thấy việc học liên quan đến cuộc sống thực tế hay tương lai bản thân.
- Phương pháp học chưa phù hợp tạo cảm giác nhàm chán, khó tiếp thu.
- Chưa tìm ra mối liên hệ giữa môn học và sở thích cá nhân.
- Không nhận được sự động viên, định hướng đúng từ gia đình và nhà trường.
Ví dụ thực tế từ học sinh
Anh Minh Khoa, học sinh lớp 11 tại Hà Nội, chia sẻ: “Từng có giai đoạn, em cảm thấy học chỉ để hoàn thành nhiệm vụ của bố mẹ và thầy cô, hoàn toàn không biết mình học để làm gì. Chỉ khi tham gia nhóm trải nghiệm lập trình, em mới nhận ra kiến thức toán học hóa ra rất hữu ích.”
2. Khi học sinh cảm thấy học vô nghĩa phải làm sao? (Giải pháp tổng quan)
Nhận diện vấn đề qua đối thoại và lắng nghe
Đầu tiên, cha mẹ và thầy cô nên trò chuyện cởi mở với học sinh để hiểu cảm xúc, suy nghĩ thật của các em. Đôi khi, cảm giác “vô nghĩa” xuất phát từ chuyện nhỏ nhặt. Đối thoại, lắng nghe quan trọng hơn là trách móc. Đọc thêm những chia sẻ về phương pháp dạy con tích cực để hiểu rõ hơn.
Đặt câu hỏi: Mục tiêu thực sự của việc học là gì?
Gợi ý học sinh nghĩ về mục tiêu cá nhân, như mong muốn du học, làm nghề yêu thích, khám phá thế giới,… Khi có một mục tiêu rõ ràng, việc học thường sẽ trở nên ý nghĩa hơn. Theo nghiên cứu của Edutopia, học sinh có mục tiêu rõ ràng thường duy trì hứng thú học lâu dài gấp 2 lần so với các bạn không xác định động lực.
3. 5 cách giúp học sinh tìm lại động lực học tập khi cảm thấy vô nghĩa
1. Liên hệ kiến thức với thực tế sống
Hãy chỉ cho học sinh thấy những gì học trên lớp có thể áp dụng vào cuộc sống, công việc như thế nào. Ví dụ: Học Hóa lý giúp nấu ăn, biết chọn thực phẩm an toàn; Học Toán dùng để quản lý tài chính cá nhân… Mỗi tuần, giáo viên hoặc phụ huynh có thể gợi ý một dự án nhỏ mang tính thực tiễn. Tham khảo thêm các ý tưởng thực tiễn trong chuyên mục Học tập.
2. Đa dạng hóa phương pháp tiếp cận
Mỗi học sinh có phong cách học khác nhau. Nếu chỉ học lý thuyết, dễ thấy nhàm chán. Hãy thử phương pháp học nhóm, trải nghiệm thực tế, học bằng hình ảnh, video. Một nghiên cứu năm 2022 của Đại học Stanford cho thấy việc học qua dự án thực tế và học đa phương tiện có thể tăng khả năng ghi nhớ lên đến 35%.
3. Đặt mục tiêu nhỏ & ghi nhận thành tích
Chia nhỏ mục tiêu học tập, thay vì đặt ra thành tích “đỉnh cao” ngay từ đầu. Mỗi khi đạt được một mục tiêu nhỏ, hãy tự thưởng cho bản thân hoặc cha mẹ có lời khen, món quà động viên. Hệ thống khen thưởng này giúp tạo ra cảm giác “đi được một chặng đường”, củng cố sự tự tin.
4. Tham gia hoạt động ngoại khóa, từ thiện, trải nghiệm nghề nghiệp
Tham gia dự án cộng đồng, CLB sở thích, hoặc các buổi talkshow về định hướng nghề nghiệp sẽ giúp học sinh hiểu ra giá trị của kiến thức, kỹ năng xã hội. Qua đó, các em sẽ thấy “học để làm gì”, từ đó tự động điều chỉnh thái độ. Không chỉ học trong sách vở, các em còn phát triển kỹ năng mềm quan trọng.
5. Chủ động trao đổi với thầy cô, tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý khi cần
Nếu tình trạng “học vô nghĩa” kéo dài, nên đến gặp cố vấn học đường hoặc tham khảo ý kiến chuyên gia tâm lý giáo dục. Đôi khi, vấn đề nằm ở stress, lo âu chứ không hẳn chỉ do việc học. Bạn có thể tìm hiểu thêm về giải pháp cân bằng cảm xúc, tâm lý trong học đường tại đây.
4. Kinh nghiệm của cha mẹ và thầy cô để khơi gợi động lực học tập
Chủ động khuyến khích, lắng nghe và hỗ trợ con
Không ép con học một cách máy móc, thay vào đó khuyến khích con tự tìm tòi, khám phá. Khi thấy con bối rối, hãy đặt những câu hỏi gợi mở thay vì áp đặt. Ví dụ: “Con nghĩ sau này kỹ năng này sẽ giúp ích cho mình không?”, “Có điều gì trong bài học hôm nay khiến con thấy hào hứng không?”
Cùng con xây dựng thói quen học tập vui vẻ
Có thể tổ chức học theo nhóm nhỏ, thi đua vui vẻ, hoặc sáng tạo các trò chơi liên quan tới bài học. Theo báo cáo của UNICEF, những hoạt động gắn học tập với cảm xúc tích cực giúp tăng hiệu quả tiếp thu lên đáng kể.
5. Kết hợp giữa giáo dục tri thức và giáo dục giá trị sống
Làm sao để từ “câu hỏi vô nghĩa” thành “động cơ tích cực”?
Hãy biến câu hỏi “học vô nghĩa để làm gì” thành động cơ để các em chủ động đi tìm câu trả lời. Đây là bước chuyển quan trọng để học sinh biết tự học suốt đời, thay vì học đối phó.
Tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có trên Internet và chuyên gia đào tạo
Nhiều tổ chức, diễn đàn, khóa học chia sẻ về kiến thức, định hướng nghề nghiệp, kỹ năng sống rất thực tiễn và miễn phí. Tham khảo thêm mục Kiến thức để cập nhật thông tin mới nhất hỗ trợ quá trình học tập.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
1. Làm sao nhận biết con mình cảm thấy học vô nghĩa?
Trả lời: Quan sát thấy con lười học, thường xuyên than phiền về việc học, thiếu động lực và hay hỏi “học để làm gì”, đó có thể là dấu hiệu. Hãy chủ động trò chuyện để hiểu suy nghĩ của con.
2. Có nên ép học sinh học khi các em thấy mất động lực?
Trả lời: Không nên. Ép học chỉ làm các em thêm xa rời việc học. Thay vào đó, hãy động viên, tạo môi trường học tích cực, định hướng mục tiêu phù hợp.
3. Làm gì khi đã áp dụng nhiều cách mà con vẫn cho là học vô nghĩa?
Trả lời: Nên tìm gặp chuyên gia tâm lý, giáo dục để tìm giải pháp chuyên sâu hơn. Đôi khi, nguyên nhân xuất phát từ tâm lý cá nhân, áp lực xã hội…
4. Làm thế nào để phụ huynh đồng hành cùng con hiệu quả hơn?
Trả lời: Thường xuyên trò chuyện, cùng học, cùng chơi, chia sẻ kinh nghiệm thực tế về ứng dụng kiến thức trong cuộc sống sẽ giúp con cảm thấy học là cần thiết.
5. Nguồn nào cung cấp giải pháp hỗ trợ học tập tin cậy?
Trả lời: Bạn có thể tìm hiểu thêm trên Trang chủ Novateen và các tổ chức uy tín như Khan Academy.
Kết luận: Khi học sinh cảm thấy học vô nghĩa phải làm sao không còn là câu hỏi khó. Vấn đề nằm ở sự kết nối, lắng nghe và chọn đúng phương pháp giáo dục phù hợp cho từng cá nhân. Khi đồng hành và truyền cảm hứng đúng cách, bất cứ học sinh nào cũng tìm lại được giá trị và động lực thực sự trong học tập.
