Cha mẹ nên phản ứng thế nào khi con điểm thấp? 5 cách giúp trẻ vượt qua áp lực học tập
Điểm số luôn là một trong những điều khiến học sinh và cha mẹ quan tâm, thậm chí lo lắng. Tuy nhiên, khi đối diện với kết quả chưa như ý, không phải cha mẹ nào cũng biết cách ứng xử đúng đắn để vừa động viên, vừa giúp con cải thiện kết quả học tập. Vậy, cha mẹ nên phản ứng thế nào khi con điểm thấp? Làm sao để con vượt qua áp lực, không bị tự ti hay né tránh học tập? Bài viết này sẽ đưa ra giải pháp khoa học, thực tế, giúp các bậc phụ huynh yên tâm đồng hành cùng con trên hành trình nâng cao thành tích học.
1. Hiểu tâm lý con khi bị điểm thấp
1.1 Áp lực điểm số và tự ti ở trẻ
Khi học sinh nhận điểm thấp, cảm giác lo sợ, xấu hổ hay thậm chí là tự ti là điều không tránh khỏi. Áp lực này đến từ sự kỳ vọng của chính bản thân các em và lời đánh giá từ người lớn. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), trẻ có xu hướng stress, giảm động lực học tập nếu bị phê bình nặng nề bởi điểm số.
1.2 Nguyên nhân thường gặp dẫn tới điểm thấp
Trước khi phản ứng, cha mẹ nên tìm hiểu căn nguyên: Con học lệch môn, thiếu kỹ năng quản lý thời gian, hoàn cảnh gia đình ảnh hưởng ý chí, hay phương pháp học chưa phù hợp… Việc hiểu rõ nguồn gốc sẽ giúp phụ huynh chọn cách động viên và hỗ trợ tốt hơn. Đọc thêm về kỹ năng học tập hiệu quả tại Novateen Blog.
2. Cha mẹ nên phản ứng thế nào khi con điểm thấp: 5 cách hỗ trợ tích cực
2.1 Kiểm soát cảm xúc, tránh mắng mỏ
Bình tĩnh là bước quan trọng đầu tiên. Việc quát mắng sẽ chỉ khiến trẻ thấy mình thất bại hơn, dẫn đến sợ học hoặc chống đối. Thay vào đó, hãy khen ngợi sự nỗ lực, hỏi con cảm nhận ra sao về điểm số, giúp trẻ hiểu rằng điểm thấp chỉ là bước tạm thời, có thể cải thiện được.
2.2 Cùng con trao đổi, lắng nghe và sẻ chia
Cha mẹ nên trò chuyện chân thành, hỏi con lý do khách quan dẫn đến điểm thấp mà không dùng giọng điệu xét đoán. Chia sẻ lại trải nghiệm của chính cha mẹ lúc còn đi học cũng là cách tạo kết nối, giúp con cảm thấy được thấu hiểu. Tham khảo thêm các phương pháp dạy con trong từng tình huống tại Novateen Blog.
2.3 Đặt mục tiêu phù hợp, không tạo áp lực thái quá
Sau khi xác định nguyên nhân, cùng con đặt ra từng mục tiêu nhỏ, thực tế để dần cải thiện kết quả. Áp dụng phương pháp SMART trong việc đặt mục tiêu cá nhân giúp trẻ kiểm soát tốt quá trình học tập. Yêu cầu vô lý hoặc áp đặt “phải giỏi tất cả” sẽ phản tác dụng, gây áp lực tâm lý bất lợi.
2.4 Hỗ trợ con xây dựng thói quen học tập hiệu quả
Cha mẹ nên giúp con lập lịch học, nghỉ ngơi xen kẽ và hướng dẫn con kỹ năng quản lý thời gian, ghi nhớ, tự học. Bạn cũng có thể khuyến khích con học nhóm hoặc dựa vào các nền tảng trực tuyến để ôn luyện kiến thức thiếu. Theo Edutopia, học sinh hình thành thói quen tự học có thể nâng thành tích lên rõ rệt chỉ sau 3 tháng.
2.5 Động viên tinh thần và trao cho con niềm tin
Hãy khuyến khích chứ không phải chỉ trích. Khi con có tiến bộ nhỏ, dù chưa đạt kỳ vọng, cũng nên công nhận và thưởng cho sự cố gắng. Sự động viên đúng lúc sẽ giúp trẻ lấy lại sự tự tin và không sợ thất bại ở lần sau.
3. Những sai lầm cha mẹ thường mắc khi con bị điểm kém
3.1 So sánh con với người khác
So sánh với bạn bè, anh em chỉ khiến trẻ mặc cảm, xa cách với cha mẹ. Mỗi trẻ đều có điểm mạnh yếu riêng, hãy tập trung vào sự phát triển cá nhân của con để xây dựng lòng tự tin.
3.2 Ép học, làm bài thay con
Nhiều phụ huynh vì lo lắng mà vô thức làm thay con các bài tập về nhà hoặc gán thêm lịch học dày đặc. Điều này làm giảm đi sự chủ động của trẻ, đồng thời kéo xa khoảng cách tình cảm giữa cha mẹ và con.
4. Giúp trẻ vượt qua áp lực tâm lý khi bị điểm thấp
4.1 Xây dựng môi trường tích cực trong gia đình
Gia đình là nơi trẻ lấy lại năng lượng sau mỗi thất bại. Khi không khí gia đình ấm áp, luôn chia sẻ mọi khó khăn và động viên, trẻ sẽ dễ phục hồi tâm lý, không bị “nghiện thành tích”. Xây dựng thói quen sinh hoạt điều độ cùng các hoạt động giải trí hợp lý cũng rất quan trọng. Khám phá thêm về tâm lý trẻ em tại Novateen Blog.
4.2 Nâng cao kỹ năng quản lý cảm xúc cho con
Dạy con cách tự nhìn nhận lại lỗi sai, lập kế hoạch và không chôn chân trong cảm giác thất bại. Các bài tập viết nhật ký, vẽ tranh hoặc vận động giúp giảm stress, tăng khả năng phục hồi ý chí sau điểm thấp.
5. Khi nào cha mẹ nên nhờ đến chuyên gia?
5.1 Nhận biết dấu hiệu con stress hoặc trầm cảm
Nếu trẻ biểu hiện lo âu cực độ, tránh tiếp xúc, liên tục bi quan về bản thân sau những lần thi cử, cha mẹ không nên chủ quan. Đây là lúc nên nhờ đến chuyên gia tâm lý học đường hoặc bác sĩ tâm thần học để được tư vấn chuyên sâu.
5.2 Liên hệ các kênh hỗ trợ uy tín
Ngoài nhà trường, cha mẹ có thể nhờ đến các tổ chức tư vấn giáo dục, tâm lý gia đình. Những địa chỉ uy tín sẽ giúp bạn và con vượt qua giai đoạn khó khăn này cùng nhau. Đọc thêm kiến thức tại chuyên mục Kiến thức của Novateen.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về việc cha mẹ nên phản ứng thế nào khi con điểm thấp
Cha mẹ nên làm gì đầu tiên khi biết con bị điểm thấp?
Hãy giữ bình tĩnh, tránh quát mắng, hỏi han nhẹ nhàng và lắng nghe con chia sẻ lý do, cảm xúc.
Làm sao để giúp con không sợ sai, sợ bị điểm thấp?
Động viên, khuyến khích sự nỗ lực, coi điểm số là kết quả tạm thời. Dạy con rút kinh nghiệm và đặt mục tiêu phù hợp hơn.
Cha mẹ nên trao đổi với giáo viên trong trường hợp nào?
Khi nhận thấy con có dấu hiệu học lực giảm sút không rõ lý do, hoặc vấn đề tâm lý, cần chủ động liên hệ giáo viên chủ nhiệm để cùng phối hợp hỗ trợ.
Có nên thưởng/quạt phạt nghiêm khắc nếu điểm con thấp?
Không nên quá nặng về hình phạt hoặc thưởng, hãy tập trung vào tiến trình cải thiện và ghi nhận nỗ lực của con.
Làm gì nếu đã thử nhiều cách mà con vẫn căng thẳng mỗi khi kiểm tra?
Xem lại nguyên nhân sâu xa về tâm lý, tham khảo ý kiến chuyên gia tâm lý nếu cần thiết để giúp con giảm áp lực.
Bằng cách đồng hành đúng đắn với con mỗi khi gặp thất bại nhỏ như điểm số, cha mẹ không chỉ giúp con vượt qua áp lực học tập mà còn nuôi dưỡng được sự tự tin, ý chí kiên trì—nền tảng quan trọng trên hành trình trưởng thành của trẻ. Đừng quên thường xuyên ghé thăm trang chủ Novateen để cập nhật kiến thức về học tập, dạy con, tâm lý và kỹ năng nuôi dạy trẻ hiện đại.
