Khi con học sa sút nên xem lại điều gì trước? 5 nguyên nhân cha mẹ thường bỏ qua
Không ít cha mẹ lo lắng khi thấy thành tích học tập của con sa sút, nhưng lại phân vân không biết mấu chốt vấn đề nằm ở đâu. Nếu bạn đang băn khoăn khi con học sa sút nên xem lại điều gì trước thì bài viết sau đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn những nguyên nhân sâu xa thường bị bỏ qua cũng như cách tìm ra giải pháp phù hợp. Cùng đọc để đồng hành tốt hơn với hành trình học tập của con bạn!
Vì sao trẻ học sa sút? Đầu tiên cha mẹ nên nhìn lại điều gì?
Bệnh thành tích và áp lực từ cha mẹ
Cha mẹ nào cũng muốn con mình học giỏi, đạt điểm số cao. Tuy nhiên, kỳ vọng quá lớn đôi khi vô tình trở thành “gánh nặng” khiến trẻ căng thẳng, áp lực. Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Con Người Việt Nam, hơn 60% học sinh THCS cảm thấy áp lực lớn nhất đến từ kỳ vọng của gia đình.
Nếu cha mẹ chỉ tập trung vào điểm số, nhắc nhở, so sánh hoặc trách mắng khi con điểm thấp, thì đây có thể là nguyên nhân đầu tiên bạn cần xem lại khi thấy con học sa sút.
Lối học “vẹt” và thiếu phương pháp
Đừng quá vội trách con lười hay kém thông minh nếu thành tích của con đi xuống. Có thể, con chỉ đang học theo kiểu “chạy theo thời vụ”, học thuộc lòng thiếu phương pháp, mà không thực sự hiểu bài. Một khảo sát của Bộ Giáo dục & Đào tạo cho thấy, khoảng 50% học sinh chưa nhận biết đúng cách học hiệu quả, nhiều phụ huynh cũng chưa kịp đồng hành điều chỉnh phương pháp học cùng trẻ.
Nếu bạn chưa từng ngồi lại cùng con xem xét cách học, đây là điều đầu tiên nên làm khi con bắt đầu học sa sút.
Nhìn lại môi trường học tập – Không gian học tập có phù hợp cho con?
Không gian học chưa khoa học
Một không gian học ồn ào, bừa bộn, thiếu ánh sáng là nguyên nhân dễ khiến trẻ mất tập trung. Khi hỏi khi con học sa sút nên xem lại điều gì trước, nhiều chuyên gia cho rằng môi trường học là yếu tố tiên quyết cần kiểm tra đầu tiên.
Bạn hãy quan sát: Con có hay học ở nơi có nhiều tiếng ồn? Bàn học có đủ ánh sáng, gọn gàng không? Những điều nhỏ này lại có tác động lớn đến khả năng tập trung và tiếp thu kiến thức.
Thời gian biểu thiếu hợp lý
Bên cạnh “không gian”, lịch học của con cũng là điều bạn cần xem xét lại. Nếu trẻ phải học thêm quá nhiều môn, thời gian giải trí và vận động bị hạn chế, não bộ sẽ không có cơ hội nghỉ ngơi. Kết quả là, trẻ dễ kiệt sức, giảm hứng thú học tập, dẫn tới kết quả học sa sút.
Hãy cân nhắc chia thời gian hợp lý giữa học – chơi – nghỉ ngơi để tối ưu hiệu quả học tập cho trẻ.
Xem lại tâm lý và cảm xúc của con khi học sa sút
Trẻ đang gặp vấn đề về tâm lý?
Yếu tố tâm lý có thể là lý do sâu xa khiến trẻ học kém nhưng lại rất hay bị bỏ qua. Nỗi lo sợ bị chê bai, áp lực từ thầy cô, bạn bè, thậm chí các xung đột nhỏ trong lớp… đều có thể khiến con mất động lực học. Nếu con thường xuyên uể oải hoặc cáu gắt, hãy thử tìm hiểu về trạng thái tâm lý thay vì chỉ chú ý đến kiến thức hay bài tập.
Bạn có thể tìm hiểu thêm về chủ đề này tại mục Tâm lý của Novateen, nơi cung cấp những bài viết sâu sắc về tâm lý trẻ.
Dấu hiệu cần chú ý về tinh thần học tập
Một số biểu hiện như: mất ngủ, ăn uống kém, trầm lặng bất thường, dễ cáu giận hoặc né tránh chuyện học hành… đều là dấu hiệu cho thấy trẻ đang gặp trục trặc cảm xúc. Việc lắng nghe và cùng con tháo gỡ nút thắt tâm lý rất cần thiết, trước khi tạo áp lực về kiến thức.
Bạn có thể dành thời gian trò chuyện ngoài giờ học, không nhắc đến chuyện điểm số, để con cảm thấy an toàn khi chia sẻ.
Kiểm tra sức
khỏe thể chất khi con học sa sút
Ảnh hưởng từ các vấn đề về sức khỏe
Đôi khi trẻ học kém đi chỉ vì những vấn đề về sức khỏe thể chất mà bố mẹ không để ý tới. Trẻ thiếu ngủ, ăn uống kém, mắc các bệnh như cận thị, rối loạn chuyển hóa… đều có thể làm giảm khả năng tập trung và tiếp thu bài học.
Nghiên cứu của Harvard Health cho thấy: Thiếu ngủ thường xuyên ở học sinh làm giảm 20-30% năng lực tập trung và ghi nhớ. Do đó, khi con có dấu hiệu học sa sút, hãy cùng con kiểm tra lại thói quen sinh hoạt và tình hình sức khỏe trước khi đặt ra những mục tiêu học tập tiếp theo.
Bổ sung dinh dưỡng và vận động hợp lý
Một bữa ăn đủ chất, vận động thường xuyên giúp não bộ trẻ hoạt động hiệu quả hơn. Nhiều phụ huynh thường bỏ qua tầm quan trọng của dinh dưỡng và thể dục trong quá trình học tập của con. Đừng quên, đây là yếu tố nền tảng để đảm bảo trẻ có đủ năng lượng học tốt.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về tác động của sức khỏe tới khả năng học tập, bạn có thể đọc tại mục Kiến thức.
Khám phá khả năng và sở thích cá nhân của con
Học không phù hợp năng lực hoặc sở trường
Mỗi trẻ có khả năng và sở trường khác nhau. Nếu bạn cứ ép con học những môn mà con không yêu thích hoặc không phù hợp, kết quả học sa sút là điều dễ hiểu. Thay vì gò ép, cha mẹ nên quan sát, trò chuyện để nhận biết lĩnh vực con thực sự yêu thích, nhằm phát triển thế mạnh cá nhân cho con.
Để hiểu thêm về việc tìm kiếm điểm mạnh và cảm hứng học tập của con, hãy tham khảo thêm các bài viết tại mục Học tập trên Novateen.
Tạo động lực từ sự công nhận và khích lệ
Khoa học đã chứng minh: Mỗi lời ghi nhận hoặc khích lệ đúng lúc có thể nâng cao động lực học tập tới 30%. Hãy trao cho con sự động viên, cùng đặt ra mục tiêu ngắn hạn phù hợp để con cảm thấy tiến bộ từng ngày. Đừng tiếc lời khen khi con nỗ lực, dù thành tích chưa cao.
Những điều cha mẹ nhất định phải tránh khi con học sa sút
So sánh con với người khác
Việc so sánh con với bạn bè hoặc anh chị em không những không giúp con học tốt hơn mà còn khiến con mặc cảm, tự ti. Hãy nhớ, mỗi trẻ là một cá thể riêng biệt cần được tôn trọng và khuyến khích phát triển theo cách của chính mình.
Phê phán, trách mắng nặng nề
Chỉ trích hoặc phạt nặng khi con học sa sút sẽ làm con càng xa lánh chuyện học, sinh ra tâm lý chống đối. Thay vào đó, hãy cùng con phân tích những nguyên nhân gặp phải và lên kế hoạch cải thiện hợp lý.
Bạn có thể đọc thêm những kinh nghiệm thực tiễn tại mục Dạy con để học cách đồng hành và xử lý hiệu quả hơn khi con học sa sút.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về việc khi con học sa sút nên xem lại điều gì trước
1. Nên ưu tiên kiểm tra yếu tố nào đầu tiên khi con học sa sút?
Cha mẹ nên ưu tiên tìm hiểu nguyên nhân liên quan đến tâm lý, áp lực học tập hoặc môi trường học tập trước. Thường đây là những yếu tố dễ bị bỏ qua nhất.
2. Có nên cho con đi học thêm ngay khi thành tích kém đi không?
Chỉ nên cho con học thêm khi xác định đúng nguyên nhân do thiếu kiến thức hoặc cần bồi dưỡng kỹ năng. Nếu nguyên nhân tới từ tâm lý, sức khỏe, nên giải quyết vấn đề đó trước.
3. Làm gì khi con mất động lực học tập?
Hãy trò chuyện, lắng nghe con, tạo môi trường học thoải mái và công nhận những tiến bộ nhỏ nhất. Việc ép buộc chỉ khiến trẻ áp lực, khiến tình hình tệ hơn.
4. Vai trò của sức khỏe thể chất tới học tập như thế nào?
Sức khỏe kém, thiếu ngủ, dinh dưỡng hoặc vận động không hợp lý khiến trẻ khó tập trung, giảm trí nhớ, dễ kiệt sức, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả học.
5. Khi nào nên nhờ chuyên gia tư vấn?
Nếu trẻ có dấu hiệu trầm cảm, lo âu kéo dài, hoặc cha mẹ đã áp dụng nhiều cách mà con vẫn sa sút học tập, hãy sớm tìm tới chuyên gia tâm lý hoặc giáo dục để nhận hướng dẫn phù hợp.
Hy vọng những chia sẻ trên đã cho bạn cái nhìn tổng thể về khi con học sa sút nên xem lại điều gì trước. Đừng quên rằng, mỗi trẻ có con đường riêng. Hãy đồng hành với con bằng sự lắng nghe, kiên nhẫn, tận tâm và cập nhật thêm các kiến thức hữu ích tại Trang chủ Novateen.
