Cách học giúp nhớ lâu mà không cần học nhiều lần: 7 bí quyết đơn giản ai cũng làm được
Bạn có cảm thấy việc học lặp đi lặp lại mà vẫn mau quên khiến mình nản chí? Thực ra, có nhiều cách học giúp nhớ lâu mà không cần học nhiều lần mà bạn hoàn toàn có thể áp dụng! Dưới đây là 7 bí quyết hiệu quả, đơn giản nhưng cực kỳ thực tiễn, giúp bạn ghi nhớ sâu mà chẳng phải “cày” bài ngày đêm.
1. Hiểu bản chất thay vì học vẹt
Tại sao nên học hiểu thay vì học thuộc?
Bạn có biết, não bộ lưu trữ thông tin bền vững hơn khi bạn thực sự hiểu chứ không phải ghi nhớ máy móc? Khi hiểu vấn đề, bạn liên kết kiến thức mới với kiến thức cũ, tạo ra các “điểm neo” trí nhớ khó nhạt phai. Theo nghiên cứu từ Đại học Stanford (Nguồn), việc học qua hiểu bản chất giúp kiến thức lâu quên gấp 2-3 lần so với học vẹt.
Bí quyết áp dụng trong thực tế
- Với mỗi bài học, hãy tự hỏi: “Tại sao lại như vậy?”
- Dùng sơ đồ tư duy để xâu chuỗi kiến thức, tránh học từng mảnh rời rạc.
- Trao đổi với bạn bè, giáo viên để làm rõ những điểm chưa hiểu.
Tham khảo thêm các phương pháp tư duy hiệu quả tại Học tập.
2. Kỹ thuật lặp lại ngắt quãng (Spaced Repetition)
Lặp lại ngắt quãng là gì?
Đây là phương pháp nhắc lại thông tin theo khoảng thời gian tăng dần. Theo Scientific American, lặp lại ngắt quãng giúp não bộ củng cố ký ức lâu bền hơn. Bạn sẽ không phải học bài nhiều lần liên tục nữa!
Cách áp dụng hiệu quả
- Lần 1: Học mới vào ngày đầu.
- Lần 2: Ôn sau 1 ngày.
- Lần 3: Ôn sau 3 ngày.
- Lần 4: Ôn sau 1 tuần, lần 5: sau 2 tuần,…
Bạn có thể dùng các ứng dụng như Anki, Quizlet hỗ trợ tổ chức lịch ôn hiệu quả!
3. Liên hệ thực tế và ứng dụng kiến thức
Gắn kiến thức với đời sống giúp nhớ lâu
Khi liên hệ kiến thức với thực tế, não bộ sẽ lưu ý nhiều hơn tới thông tin đó bởi nó trở nên thiết thực. Đây là một cách học giúp nhớ lâu mà không cần học nhiều lần được các chuyên gia giáo dục khuyên dùng.
Cách thực hành
- Lấy ví dụ thực tế khi học bài. Ví dụ, học về hóa chất hãy tìm các sản phẩm quanh nhà mình có chứa chất đó.
- Kể lại bài học dưới dạng một câu chuyện hài hước, dễ nhớ.
4. Ghi chú thông minh và trình bày bằng sơ đồ tư duy
Lợi ích của việc ghi chú hiệu quả
Não bộ chúng ta yêu thích hình ảnh, màu sắc và sự kết nối về mặt thị giác. Khi bạn ghi chú dạng sơ đồ, sẽ tạo ra các “móc nối” cho trí nhớ, giúp học ít mà hiệu quả lại cao.
Cách ghi chú để nhớ sâu
- Dùng sơ đồ tư duy, mind maps thay cho liệt kê gạch đầu dòng dài dòng.
- Dùng màu sắc, hình ảnh, ký hiệu đặc biệt khi ghi chú.
- Viết lại kiến thức bằng ngôn ngữ của riêng mình – càng giản dị, càng nhớ lâu.
Xem thêm nội dung về phương pháp ghi chú tại Kiến thức.
5. Giải thích lại cho người khác – phương pháp Feynman
Nguyên lý Feynman là gì?
Bạn chỉ thực sự thuộc và hiểu sâu kiến thức khi có thể giải thích lại một cách đơn giản, dễ hiểu cho người khác. Đây là bí quyết vàng của nhà vật lý Richard Feynman: Dạy lại cho người khác chính là bài kiểm tra trí nhớ tuyệt vời!
Ứng dụng phương pháp này
- Sau khi học xong, hãy thử “giảng” lại cho bạn cùng lớp, người thân hoặc tự nói thành tiếng.
- Nếu bạn vấp/vấp ở đâu, lặp lại bước tra cứu/chắt lọc cho đến khi có thể trình bày lưu loát nhất.
6. Chọn không gian học tập lý tưởng
Không gian ảnh hưởng đến trí nhớ ra sao?
Một nơi học tập yên tĩnh, thoáng đãng, ánh sáng phù hợp sẽ giúp não bộ tập trung tối đa vào việc lưu giữ kiến thức. Ngược lại, học trong môi trường nhiều tiếng ồn khiến bạn nhanh quên dù có cố học bao nhiêu lần.
Cải thiện không gian học tập
- Chọn góc học tập yên tĩnh, đủ ánh sáng tự nhiên.
- Luôn giữ bàn học gọn gàng để tránh phân tâm.
- Có thể bật nhạc không lời nhẹ nhàng để tăng tập trung.
Đừng bỏ qua các mẹo tăng hiệu quả học tập tại mục Học tập.
7. Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc
Giấc ngủ và trí nhớ có liên quan gì?
Các nghiên cứu của Harvard Medical School cho thấy, giấc ngủ là thời gian “chuyển hóa” thông tin ngắn hạn thành ký ức dài hạn. Do đó, học thức khuya không đúng cách có thể phản tác dụng!
Bí quyết đảm bảo chất lượng giấc ngủ
- Nên đi ngủ sớm, tránh sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ.
- Ngủ trưa ngắn 15–30 phút nếu phải học liên tục.
- Chia lịch học hợp lý, xen kẽ nghỉ ngắn để não bộ kịp “update” thông tin.
Xem thêm bí quyết cân bằng học tập và sức khỏe tâm lý tại Tâm lý.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về cách học giúp nhớ lâu mà không cần học nhiều lần
1. Có phải ai cũng phù hợp với cùng một cách học giúp nhớ lâu không?
Không. Mỗi người có một kiểu học (nhìn, nghe, vận động). Bạn nên kết hợp và điều chỉnh 7 bí quyết trên sao cho phù hợp với bản thân.
2. Lúc nào nên áp dụng lặp lại ngắt quãng?
Bạn nên áp dụng ngay khi có lượng bài lớn, nhiều chi tiết hoặc khi cần ôn thi; lặp lại theo lịch tăng dần.
3. Học vào buổi nào là tốt nhất để nhớ lâu?
Sáng sớm hoặc đầu giờ chiều não bộ tỉnh táo nhất, tiếp nhận kiến thức tốt hơn các thời điểm khác.
4. Làm sao để tránh tình trạng học trước quên sau?
Kết hợp các phương pháp: hiểu bản chất, liên hệ thực tế, ghi chú thông minh và giải thích lại cho người khác để kiến thức được “gắn chặt” trong trí nhớ.
5. Có tài liệu nào uy tín chuyên sâu về kỹ năng học giúp nhớ lâu không?
Bạn có thể tham khảo các trang quốc tế như Edutopia hoặc các mục Dạy con và Kiến thức trên Blog Novateen để nâng cao kỹ năng học tập.
Hy vọng với 7 bí quyết trên, bạn sẽ tìm được cách học giúp nhớ lâu mà không cần học nhiều lần phù hợp nhất cho mình, tiết kiệm thời gian mà vẫn đạt hiệu quả tuyệt vời!
Tham khảo thêm kiến thức bổ ích về học tập, dạy con, kiến thức và tâm lý tại Trang chủ Novateen.
