Khi con học kém điều cha mẹ nên làm đầu tiên để con tiến bộ nhanh chóng
Bạn có từng cảm thấy lo lắng, bất lực khi nhận ra con mình học kém hơn các bạn? Hầu hết cha mẹ đều từng trải qua cảm xúc thất vọng khi con không đạt thành tích tốt. Nhưng “khi con học kém điều cha mẹ nên làm đầu tiên” không phải là la mắng, so sánh hay áp lực thành tích. Vậy đâu là con đường giúp con khơi dậy động lực, lấy lại sự tự tin và tiến bộ vững vàng? Bài viết dưới đây chia sẻ những kinh nghiệm thực tế, kèm dẫn chứng khoa học giúp cha mẹ hành động hiệu quả và đồng hành cùng con chinh phục tri thức.
1. Hiểu rõ nguyên nhân khiến con học kém
1.1. Xác định lý do chủ quan và khách quan
Khi phát hiện con học kém, phản ứng đầu tiên của cha mẹ thường là lo lắng, thậm chí thất vọng. Nhưng điều cần làm đầu tiên là tìm hiểu lý do thực sự. Theo các chuyên gia tâm lý (KidsHealth), có nhiều nguyên nhân khiến trẻ học kém như:
- Khả năng tập trung ngắn hoặc bất ổn cảm xúc, thường gặp ở tuổi học sinh tiểu học và trung học.
- Phương pháp học chưa phù hợp, chưa tìm ra cách tiếp thu hiệu quả nhất cho bản thân.
- Áp lực thành tích, bị so sánh với bạn bè.
- Vấn đề sức khỏe: Thiếu ngủ, cận thị, dinh dưỡng kém hay căng thẳng.
Hiểu đúng lý do giúp cha mẹ tránh áp lực không cần thiết và tạo tiền đề để hỗ trợ con tích cực.
1.2. Quan sát biểu hiện thực tế và cảm xúc của con
Một số biểu hiện điển hình khi trẻ gặp khó khăn trong học tập là sợ đến trường, lười làm bài tập hoặc dễ cáu kỉnh. Cha mẹ nên đặt mình vào vị trí của con để lắng nghe, quan sát thái độ, hành vi thay vì chỉ xét điểm số. Nhiều phụ huynh hiệu quả chia sẻ rằng, chỉ cần trò chuyện cởi mở mỗi ngày, họ đã sớm phát hiện được dấu hiệu bất thường ở con.
2. Thấu hiểu và đồng hành, thay vì trách mắc hoặc than phiền
2.1. Tạo môi trường giao tiếp cởi mở, tin tưởng
Khi con học kém điều cha mẹ nên làm đầu tiên là xây dựng không khí gia đình ấm áp, sẵn sàng chia sẻ và không phán xét. Việc giữ một tinh thần lạc quan, động viên con sẽ giảm áp lực và khơi dậy ý chí vươn lên nơi trẻ. Theo chuyên gia giáo dục Nguyễn Chí Thành (Vietnamnet), chính sự bình tĩnh, truyền cảm hứng của cha mẹ giúp trẻ vững vàng vượt khó.
2.2. Lắng nghe cảm xúc, không chỉ quan tâm điểm số
Nhiều khảo sát (Tâm lý học đường) chứng minh: Khi trẻ cảm nhận được mình được thấu hiểu, sẻ chia, chúng sẵn sàng cởi mở và đón nhận những góp ý của phụ huynh nhiều hơn. Hãy hỏi con về những điều khiến con thích thú hoặc gặp trở ngại, thay vì chỉ nhắc đến điểm số kém.
3. Khám phá và bồi dưỡng ưu điểm riêng của con
3.1. Phát hiện thế mạnh cá nhân của trẻ
Mỗi đứa trẻ đều có tiềm năng và điểm mạnh riêng, dù không bộc lộ qua kết quả học tập chính khóa. Nhiều học sinh có năng khiếu nghệ thuật, thể thao hoặc khả năng giao tiếp tốt – các yếu tố này giúp phát triển kỹ năng tổng thể trong tương lai. Cha mẹ nên quan sát kỹ, khích lệ khi con thể hiện sở trường. Bạn có thể đọc thêm về phương pháp giáo dục này ở chuyên mục Dạy con.
3.2. Gắn kết giữa sở thích của con với việc học
Bạn có thể giúp con học tập hiệu quả bằng cách áp dụng kiến thức vào sở thích cá nhân. Ví dụ, nếu con thích vẽ, hãy cho con thử ghi chú bằng sơ đồ tư duy; hoặc học toán thông qua các trò chơi sáng tạo. Harvard Business Review từng trích dẫn rằng, quá trình học dựa trên động lực nội tại sẽ dẫn đến thành tích tốt hơn về lâu dài.
4. Đồng hành, xây dựng thói quen học tập khoa học
4.1. Hướng dẫn con quản lý thời gian hiệu quả
Một trong những giải pháp khi con học kém điều cha mẹ nên làm đầu tiên là cùng con lên thời gian biểu hợp lý. Chia nhỏ nhiệm vụ, xen kẽ thời gian nghỉ và củng cố kiến thức giúp trẻ cảm thấy việc học không còn quá sức. Trang Học tập chia sẻ nhiều kinh nghiệm lập thời khóa biểu khoa học, phù hợp từng độ tuổi.
4.2. Khuyến khích con tự học, chủ động giải quyết vấn đề
Thay vì “cầm tay chỉ việc”, hãy hướng dẫn con tự tìm kiếm tài liệu, tự nhắc nhở bản thân học bài. Những thành công nhỏ mỗi ngày tạo động lực để trẻ tiến bộ nhanh chóng. Theo nghiên cứu của Đại học Stanford, trẻ được trao quyền chủ động sẽ hình thành tư duy độc lập, không sợ thất bại (Stanford Education, 2022).
5. Trợ giúp từ chuyên gia đúng lúc
5.1. Khi nào cần tìm đến chuyên gia tâm lý, giáo dục
Nếu sau khi cha mẹ áp dụng nhiều giải pháp mà kết quả học tập của con vẫn dậm chân tại chỗ, hãy cân nhắc nhờ sự hỗ trợ từ chuyên gia hoặc giáo viên chủ nhiệm. Đôi khi, nguyên nhân sâu xa đến từ rối loạn học tập (LD), rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), hoặc vấn đề tâm lý như lo âu, trầm cảm. Sự tư vấn kịp thời giúp trẻ vượt qua khó khăn nhanh hơn.
5.2. Tham khảo tài liệu, kiến thức uy tín
Cha mẹ đừng ngần ngại cập nhật kiến thức giáo dục hiện đại, đọc sách, báo uy tín. Chuyên mục Kiến thức thường xuyên cập nhật giải pháp giáo dục mới mẻ, phù hợp thực tế Việt Nam. Ngoài ra, bạn có thể tìm hiểu thêm tại Understood.org – một nguồn hỗ trợ miễn phí cho cha mẹ có con gặp khó khăn học tập trên toàn thế giới.
6. Giải đáp thắc mắc thường gặp về việc khi con học kém điều cha mẹ nên làm đầu tiên
Cha mẹ có nên so sánh con với bạn bè khi điểm yếu bị lộ rõ?
Không nên. So sánh dễ làm con tự ti, giảm động lực. Hãy tập trung vào những tiến bộ nhỏ của con để động viên.
Nếu con học kém do chán học, cha mẹ nên làm gì?
Khuyến khích con học theo sở thích, áp dụng cách học sáng tạo. Đồng thời, lắng nghe nguyên nhân con chán học để tìm giải pháp phù hợp.
Phụ huynh có nên thuê gia sư cho con khi con học kém không?
Thuê gia sư chỉ hiệu quả khi con thực sự hợp tác và cảm thấy thoải mái. Nên trao đổi kỹ với con trước khi quyết định.
Làm sao để phát hiện con học kém do vấn đề tâm lý?
Quan sát biểu hiện cảm xúc, hành vi của con và chủ động giao tiếp. Nếu thấy con có dấu hiệu trầm cảm, lo âu… nên tìm tư vấn từ chuyên gia.
Tại sao việc động viên, thấu hiểu lại quan trọng hơn điểm số?
Bởi chính sự động viên thân thiện giúp trẻ có tự tin, muốn tiến bộ hơn là chỉ nhìn vào điểm số. Điều này tạo tiền đề vững chắc để con phát triển toàn diện.
Bạn đọc có thể tìm hiểu thêm các chủ đề liên quan tại Trang chủ Novateen để có thêm kinh nghiệm, kiến thức mềm và kỹ năng đồng hành cùng con trên chặng đường học tập.
