Học sinh THCS dễ mất tập trung vì sao? 7 nguyên nhân phổ biến cha mẹ cần biết
Học sinh THCS dễ mất tập trung là nỗi lo chung của rất nhiều bậc phụ huynh, thầy cô giáo cũng như chính các em học inh. Giai đoạn THCS là bước chuyển mình quan trọng, đánh dấu sự phát triển cả về thể chất, tâm lý và nhận thức của trẻ. Thế nhưng, nhiều yếu tố khiến các em không tập trung học tập, ảnh hưởng xấu tới kết quả và phát triển toàn diện. Vậy đâu là nguyên nhân chính khiến học sinh THCS dễ mất tập trung? Bài viết sau đây sẽ phân tích kỹ 7 lý do phổ biến cha mẹ cần nắm rõ, từ đó có cách hỗ trợ con hiệu quả.
1. Thay đổi về tâm sinh lý tuổi dậy thì
1.1. Quá trình phát triển nội tiết và cảm xúc mạnh mẽ
Học sinh THCS là đối tượng đang ở giai đoạn dậy thì, kéo theo hàng loạt thay đổi về hormone. Sự biến đổi nội tiết tố không chỉ làm các em thay đổi về hình thể mà còn tác động mạnh tới cảm xúc, hành vi. Những cảm xúc khó kiểm soát, thất thường hoặc hưng phấn quá mức hoặc buồn bã bất chợt dễ khiến học sinh sao nhãng trong giờ học.
Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 80% trẻ vị thành niên từng trải qua các trạng thái tâm lý bất ổn trong độ tuổi từ 11-15.
1.2. Tâm lý muốn khẳng định bản thân và dễ bị tác động
Ở lứa tuổi này, học sinh khao khát được công nhận, thể hiện quan điểm cá nhân. Mối quan hệ bạn bè, áp lực “hòa nhập” khiến các em dễ dao động, mất phương hướng giữa ý muốn cá nhân và kỳ vọng từ phía gia đình, nhà trường. Từ đó, việc tập trung vào học tập thường bị xao nhãng để dành thời gian cho những vấn đề xã hội, bạn bè, hoặc sở thích cá nhân. Phụ huynh cần thấu hiểu tâm lý này để đồng hành cùng con, giúp con duy trì sự chú ý đúng chỗ.
Tham khảo thêm kinh nghiệm tại chuyên mục Tâm lý trên blog Novateen.
2. Áp lực học tập và kỳ vọng quá lớn từ gia đình – xã hội
2.1. Chương trình học nặng, thời gian ôn luyện dày đặc
Một trong những đáp án cho câu hỏi học sinh THCS dễ mất tập trung vì sao chính là chương trình giáo dục hiện nay có khối lượng kiến thức lớn, áp lực thi cử cao. Theo khảo sát của Bộ GD&ĐT năm 2022, hơn 65% học sinh THCS cho rằng bài vở, bài tập về nhà quá nhiều khiến các em mệt mỏi, giảm tinh thần học tập. Khi cảm thấy quá tải, não bộ trẻ sẽ có xu hướng lơ đãng để “giải tỏa áp lực”.
2.2. Kỳ vọng của phụ huynh và xã hội
Nhiều gia đình đặt ra mục tiêu thành tích rất cao, so sánh hay kỳ vọng quá mức vào con. Điều này không chỉ khiến học sinh cảm thấy áp lực mà còn dễ sinh ra tâm lý chống đối, chán nản, dẫn tới xao nhãng khi học tập. Để tránh điều này, cha mẹ nên cân nhắc hài hòa giữa động viên, khuyến khích và lắng nghe mong muốn thực sự của con.
Đọc thêm chia sẻ thực tế tại chuyên mục Dạy con của Novateen.
3. Công nghệ và thiết bị điện tử tác động tiêu cực
3.1. Sử dụng điện thoại, máy tính bảng ngoài tầm kiểm soát
Ngày nay, không khó để các em học sinh THCS tiếp cận máy tính, điện thoại thông minh hoặc game trực tuyến. Việc sử dụng các thiết bị này quá thường xuyên, đặc biệt vào buổi tối hoặc trong giờ học, dễ dẫn đến tình trạng mất tập trung, giảm khả năng ghi nhớ và chú ý.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew Research, 72% học sinh THCS thường xuyên sử dụng điện thoại trong khi học, 54% nói bị phân tâm bởi mạng xã hội.
3.2. Ảnh hưởng của các nền tảng mạng xã hội và game online
Sự cuốn hút từ mạng xã hội, video ngắn, game online khiến thời gian và sự chú ý của học sinh bị “chiếm dụng” mà không nhận ra. Một nghiên cứu của Đại học Michigan (Mỹ) cho thấy, mỗi lần bị thông báo từ Facebook hay TikTok làm gián đoạn, não của trẻ phải mất từ 5-15 phút để lấy lại “đà tập trung” ban đầu. Điều này lý giải vì sao học sinh THCS dễ mất tập trung kéo dài khi học tập tại nhà.
4. Thiếu ngủ và sức khỏe thể chất yếu
4.1. Thức khuya, ngủ không đủ giấc
Thói quen ngủ muộn, thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng nặng nề đến khả năng tiếp thu của não bộ. Theo Hiệp hội Giấc ngủ Quốc tế, học sinh độ tuổi THCS cần ngủ từ 8-10 tiếng mỗi ngày, nhưng thực tế nhiều em chỉ ngủ 5-6 tiếng. Mệt mỏi, lơ đãng và dễ nổi cáu là hậu quả thường thấy, dẫn tới việc không tập trung trong giờ học.
4.2. Ảnh hưởng từ sức khỏe thể chất
Khi sức khỏe yếu (ví dụ mắc các bệnh về mắt, dinh dưỡng kém, thiếu vận động), trẻ dễ mệt mỏi cả ngày. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chú ý, tiếp nhận bài học ở trường. Phụ huynh nên lưu ý rèn luyện thể thao cho con đều đặn, bổ sung dinh dưỡng hợp lý để duy trì sự tỉnh táo và tập trung.
Bạn có thể tìm hiểu thêm tại chuyên mục Kiến thức của Novateen.
5. Phương pháp học chưa phù hợp và thiếu động lực cá nhân
5.1. Thiếu phương pháp học hiệu quả
Nhiều học sinh chưa được hướng dẫn các kỹ thuật ghi chú, hệ thống hóa kiến thức, lập thời khoá biểu hay giải trí phù hợp nên không duy trì được đều đặn sự hứng thú khi học. Khi không biết cách học, trẻ dễ chán nản, học kiểu đối phó và dẫn tới mất tập trung lâu dài.
Truy cập chuyên mục Học tập để biết thêm các phương pháp học hiện đại và hiệu quả.
5.2. Động lực học chưa rõ ràng hoặc bị ảnh hưởng bởi bạn bè
Một số em đi học chỉ để “trả bài”, không hiểu mục đích học của mình là gì. Nhiều học sinh dễ bị bạn bè rủ rê, tham gia các hoạt động giải trí hoặc trò chuyện trong lớp, bỏ qua bài giảng của giáo viên. Động lực học nếu không xuất phát từ bản thân thì việc tạo thói quen tập trung sẽ rất khó bền vững.
6. Môi trường học tập chưa lý tưởng
6.1. Không gian học bừa bộn, quá nhiều yếu tố gây nhiễu
Nơi học có tiếng ồn, bàn học để nhiều vật dụng không liên quan hoặc ánh sáng yếu đều ảnh hưởng đến hiệu quả chú ý của não bộ. Tâm lý muốn làm nhiều việc cùng lúc cũng khiến não bị phân mảnh thông tin, từ đó khó tập trung lâu dài vào bài vở.
6.2. Thiếu sự đồng hành hoặc hỗ trợ từ phía gia đình, giáo viên
Nếu phụ huynh, thầy cô ít dành thời gian lắng nghe hoặc đồng hành, trẻ sẽ cảm thấy mình bị “bỏ lại”, không mấy thiết tha với việc học. Sự quan tâm đúng mức giúp con mạnh dạn chia sẻ khó khăn, từ đó cải thiện khả năng tập trung và nâng cao hiệu quả học tập.
7. Ảnh hưởng của yếu tố tâm lý và rối loạn chú ý
7.1. Trẻ bị rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD)
Một số học sinh mắc các rối loạn tâm lý như tăng động giảm chú ý (ADHD) thường rất dễ bị sao nhãng, khó giữ tập trung trong thời gian dài. Theo thống kê trên CDC Hoa Kỳ, tỷ lệ trẻ em và thiếu niên mắc ADHD khoảng 6-9%. Việc phát hiện và can thiệp sớm là rất quan trọng.
7.2. Ảnh hưởng tâm trạng, lo âu, trầm cảm tuổi học trò
Những nỗi lo về kết quả học tập, áp lực từ bên ngoài hay các chấn thương tâm lý đều dẫn đến trạng thái mất động lực, giảm tập trung. Trẻ bị trầm cảm, lo âu thường khó giữ vững sự chú ý trong lớp hoặc khi tự học ở nhà. Gia đình, nhà trường cần phát hiện sớm dấu hiệu này để hỗ trợ kịp thời.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về việc học sinh THCS dễ mất tập trung vì sao
1. Học sinh THCS dễ mất tập trung vì sao đặc biệt ở giai đoạn này?
Vì giai đoạn THCS là thời điểm dậy thì, trẻ thay đổi tâm sinh lý mạnh, cộng thêm những áp lực học tập và ảnh hưởng từ công nghệ hiện đại.
2. Làm sao để giúp con cải thiện tình trạng dễ mất tập trung khi học?
Cha mẹ nên tạo không gian học lý tưởng, hướng dẫn phương pháp học phù hợp, quản lý thời gian dùng thiết bị điện tử và đồng hành cùng con về tâm lý.
3. Việc trẻ hay dùng điện thoại, mạng xã hội có thực sự gây mất tập trung?
Có. Việc thường xuyên bị gián đoạn bởi điện thoại, mạng xã hội khiến trẻ khó lấy lại sự chú ý vào học tập, giảm hiệu quả tiếp thu.
4. Có cần thiết phải đưa trẻ đi kiểm tra chuyên môn nếu nghi ngờ trẻ bị ADHD?
Rất cần thiết. Nếu thấy con có dấu hiệu tăng động giảm chú ý kéo dài, cha mẹ nên cho trẻ thăm khám chuyên gia nhằm can thiệp đúng phương pháp.
5. Chủ động trang bị thói quen tốt có giúp giảm tình trạng mất tập trung?
Chắc chắn. Việc rèn luyện thói quen học tập đều đặn, vận động thể chất và ngủ nghỉ hợp lý giúp cải thiện rõ rệt khả năng chú ý của học sinh THCS.
Hy vọng với những phân tích trên, bạn đã có câu trả lời cho vấn đề học sinh THCS dễ mất tập trung vì sao và biết cách đồng hành cùng con. Đừng quên ghé thăm Trang chủ Novateen để đọc thêm nhiều bài viết bổ ích về học tập, dạy con, tâm lý, kiến thức mới nhất dành cho cha mẹ và học sinh!
