Vì sao học sinh dễ nản dù không học quá nhiều? 5 nguyên nhân ít ai ngờ tới
Nhiều phụ huynh cho rằng chỉ khi học sinh học quá nhiều thì mới mệt mỏi, chán nản. Nhưng thực tế, nhiều em dù chỉ học vừa phải cũng thường xuyên kêu chán, nản học. Vì sao học sinh dễ nản dù không học quá nhiều? Đâu là lý do thực sự? Hãy cùng khám phá chi tiết 5 nguyên nhân ít ai ngờ tới, cùng các giải pháp thực tế giúp các em lấy lại hứng thú học tập!
1. Thiếu động lực nội tại – Căn nguyên sâu xa của sự nản lòng
Động lực là “chìa khóa” giúp quá trình học tập trở nên nhẹ nhàng, thú vị hơn. Nhưng phần lớn học sinh lại dễ nản khi thiếu động lực thực sự từ bên trong.
1.1 Động lực nội tại là gì?
Động lực nội tại là sự thúc đẩy xuất phát từ chính bản thân học sinh, ví dụ: yêu thích môn học, muốn khám phá kiến thức mới. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), động lực nội tại giúp học sinh tiếp thu bền vững và sáng tạo hơn.
1.2 Hệ lụy khi thiếu động lực thực sự
Khi học chỉ để “làm đẹp lòng” cha mẹ, thầy cô mà không hiểu mục tiêu của bản thân, học sinh sẽ không cảm thấy hứng thú. Lâu dần, việc học biến thành nhiệm vụ buộc phải làm, khiến các em dễ nản dù khối lượng bài vở không quá nhiều.
2. Áp lực vô hình từ kỳ vọng của gia đình và xã hội
Áp lực không chỉ đến từ bài tập, mà còn nặng nề ở kỳ vọng – đôi khi quá lớn – từ ba mẹ, thầy cô hay chuẩn mực xã hội.
2.1 Kỳ vọng vô hình “đè nặng” tâm lý
Nhiều phụ huynh đặt mục tiêu cao về điểm số, thành tích. Học sinh cảm thấy mình luôn phải đạt tiêu chuẩn nào đó, vô hình chung tạo sức ép dù lượng kiến thức thực tế không vượt quá sức các em.
2.2 Biểu hiện của áp lực kỳ vọng
Trẻ thường xuyên tự ti, lo lắng, luôn sợ mắc sai lầm hoặc bị phê bình. Theo thống kê từ UNICEF, hơn 60% trẻ em Việt Nam phải chịu áp lực học đường, dẫn tới nguy cơ chán học dù không bị quá tải bài vở.
3. Thiếu kỹ năng học tập hiệu quả
Câu trả lời cho câu hỏi vì sao học sinh dễ nản dù không học quá nhiều đôi khi đến từ chính phương pháp học tập mà các em lựa chọn. Học không đúng cách dễ dẫn đến nhàm chán, mệt mỏi.
3.1 Những sai lầm thường gặp trong cách học
- Chưa biết lập kế hoạch phù hợp
- Thường học “vẹt”, không hiểu bản chất
- Không biết cách tự tổng kết và hệ thống kiến thức
Mỗi sai lầm trên đều khiến việc học thiếu chủ động, dễ gặp trở ngại khiến học sinh nhanh nản.
3.2 Cách giúp học sinh tự tin hơn qua các kỹ năng học tập
Phụ huynh nên tham khảo những trang chia sẻ kinh nghiệm Học tập để cùng con xây dựng kỹ năng như đọc hiểu, ghi chú, luyện tập tư duy phản biện,… Việc này giúp các em học dễ hơn, giảm cảm giác “chán” dù số lượng bài tập không tăng.
4. Thiếu sự cân bằng giữa học tập và giải trí
Học sinh không chỉ cần học, mà còn cần vui chơi, thư giãn đúng cách để tái tạo năng lượng, duy trì hứng thú.
4.1 Tác hại khi không biết cân bằng
Nếu học sinh chỉ tập trung học mà thiếu vận động, giải trí, não bộ dễ căng thẳng, sa sút trí nhớ và tinh thần. Dù thời lượng học không nhiều, các em vẫn dễ rơi vào trạng thái hụt hơi, mất động lực.
4.2 Bố trí thời gian biểu hợp lý
Đảm bảo mỗi ngày đều có thời gian nghỉ ngơi, chơi thể thao, đọc sách hoặc sinh hoạt với gia đình. Xây dựng thói quen cân bằng sẽ giúp tăng hiệu quả học tập và hạn chế cảm giác chán nản.
5. Yếu tố tâm lý tuổi thiếu niên: thay đổi, nhạy cảm, dễ bị tác động
Tuổi dậy thì và giai đoạn chuyển tiếp là lúc tâm lý học sinh có nhiều biến động nhất. Đây cũng là nguyên nhân lớn gây ra sự chán học ít ai ngờ tới.
5.1 Hiểu về đặc điểm tâm lý tuổi thiếu niên
Ở tuổi này, học sinh muốn khẳng định bản thân, thích được lắng nghe, dễ bị tác động bởi lời nhận xét, đánh giá xung quanh. Cảm xúc thay đổi thất thường cũng khiến việc học dễ bị ảnh hưởng.
5.2 Hỗ trợ tâm lý cho học sinh
Cha mẹ, thầy cô cần thường xuyên quan tâm, chia sẻ, lắng nghe các em. Tham khảo các kiến thức về Tâm lý tuổi teen để hiểu và đồng hành đúng cách sẽ giúp giảm thiểu tình trạng chán học dù học không nhiều.
Làm gì để khơi gợi lại hứng thú học tập cho con?
- Quan tâm tới cảm xúc, nhu cầu và động lực thực sự của con
- Định hướng kỹ năng học tập chủ động, hiệu quả
- Xây dựng lịch sinh hoạt cân bằng giữa học và chơi
- Luôn song hành, lắng nghe và khích lệ con khi mệt mỏi
Phụ huynh nên chủ động cập nhật kiến thức, xây dựng phong cách dạy con tích cực tại chuyên mục Dạy con để giúp các em phát triển toàn diện.
Ngoài ra, khuyến khích học sinh đọc thêm các chủ đề về Kiến thức xã hội sẽ giúp khơi gợi trí tò mò và cảm hứng học tập.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
1. Làm sao để nhận biết con mình nản học dù không học quá nhiều?
Bố mẹ nên để ý các dấu hiệu: con hay buồn bã, cáu gắt, lười làm bài, học kém tập trung, thường xuyên nói chán nản với việc học.
2. Khi trẻ chán học, cha mẹ nên làm gì?
Đừng ép buộc, la mắng mà nên lắng nghe, tìm hiểu lý do và cùng con lên kế hoạch học vừa sức, nghỉ ngơi hợp lý.
3. Có phải học sinh nào cũng dễ nản nếu học không quá nhiều?
Không phải. Nếu động lực học tập được khơi gợi, phương pháp học hiệu quả và môi trường tâm lý tích cực, học sinh sẽ không dễ nản dù khối lượng bài vừa phải.
4. Cải thiện động lực học tập cho con thế nào?
Hãy giúp con khám phá sở thích, học đi đôi với khám phá, chơi mà học, khuyến khích các mục tiêu nhỏ để tạo thành công bước đầu.
5. Tham khảo thông tin uy tín về tâm lý & giáo dục ở đâu?
Phụ huynh có thể tìm đọc các bài viết tại Trang chủ Novateen hoặc tham khảo các tổ chức uy tín như UNICEF.
