Vượt Qua FOMO Trong Học Tập: Cách Thoát Khỏi Nỗi Sợ Bị Bỏ Lỡ Để Học Tập Hiệu Quả

Giữa thời đại mạng xã hội bùng nổ, việc học không còn gói gọn trong không gian lớp học mà còn trên các nền tảng, không gian khác. Mỗi ngày, các bạn học sinh dễ dàng bắt gặp hình ảnh bạn bè đạt điểm cao, sở hữu thêm chứng chỉ, tham gia hàng loạt khóa học hay chia sẻ những thành tích nổi bật. Chính sự tiếp xúc liên tục đó khiến một trạng thái tâm lý dần hình thành: FOMO trong học tập – nỗi lo mình đang chậm hơn và bỏ lỡ điều gì đó quan trọng.

FOMO Trong Học Tập Là Gì?

FOMO (Fear Of Missing Out) là cảm giác lo sợ mình đang bỏ lỡ một cơ hội, xu hướng hay một thành tích mà người khác đang có. Khi đặt trong bối cảnh giáo dục, FOMO trong học tập không chỉ là mong muốn tiến bộ, mà là áp lực phải theo kịp người khác bằng mọi giá.

Trong thực tế, FOMO trong học tập thường thể hiện qua những hành vi như:

• Đăng ký quá nhiều khóa học chỉ vì thấy bạn bè cũng tham gia
  
• Thi các chứng chỉ chưa thật sự phù hợp với mục tiêu của bản thân, chẳng hạn như học và thi IELTS khi chưa có mục tiêu hay lộ trình rõ ràng
  
• Liên tục so sánh điểm số, thành tích của mình với người khác
  
• Cảm thấy bất an khi thấy người khác học nhiều hơn hoặc đạt được nhiều thành tích hơn
  

Thoạt nhìn, FOMO có thể giúp tạo cảm giác có động lực và thôi thúc hành động. Tuy nhiên, nếu kéo dài, trạng thái này dễ khiến người học rơi vào căng thẳng, mất tập trung và dần đánh mất định hướng cá nhân trong hành trình phát triển của mình.

Vì Sao FOMO Khiến Việc Học Kém Hiệu Quả?

FOMO trong học tập không chỉ tạo áp lực tâm lý tức thời mà còn âm thầm làm giảm chất lượng tiếp thu và khả năng phát triển lâu dài. Khi động cơ học tập bị chi phối bởi nỗi sợ bỏ lỡ, người học rất dễ rơi vào trạng thái học nhiều nhưng không hiểu sâu, cố gắng nhưng không duy trì lâu dài. 

Học Vì So Sánh Thay Vì Hiểu Bản Chất

Khi FOMO xuất hiện, mục tiêu học tập dần thay đổi. Thay vì tập trung vào việc hiểu vấn đề, phát triển kỹ năng hay nâng cao tư duy, nhiều bạn chỉ quan tâm đến việc “không được thua kém”.

Điều này dẫn đến cách học đối phó:

• Học để theo kịp tiến độ của người khác
  
• Học để có thành tích nhìn thấy được
  
• Học để chứng minh bản thân không tụt lại phía sau 
  

Trong khi đó, việc hiểu sâu kiến thức đòi hỏi thời gian suy nghĩ, thử sai và đào sâu. Khi tâm trí luôn bị thúc ép bởi sự so sánh, người học dễ chọn cách học nhanh, học tủ, học để hoàn thành thay vì học để làm chủ. Kết quả là kiến thức rời rạc, thiếu nền tảng vững chắc và nhanh chóng bị quên lãng.

Quá Tải Và Mất Tập Trung

Một biểu hiện đặc biệt phổ biến của FOMO trong học tập là “ôm đồm”. Biểu hiện được thể hiện rõ nhất là khi thấy người khác tham gia nhiều khóa học, thi nhiều chứng chỉ, nhiều bạn cũng đăng ký liên tục mà chưa kịp cân nhắc mục tiêu thực sự của mình. Từ đó, dẫn đến hệ quả là: 

• Lịch học dày đặc, thiếu thời gian nghỉ ngơi
  
• Não bộ không đủ khoảng trống để xử lý và ghi nhớ sâu kiến thức
  
• Cảm giác lúc nào cũng bận rộn nhưng không rõ mình đang tiến bộ thực sự hay chỉ là cố gắng nhưng không mang lại kết quả gì 

Khoa học thần kinh cho thấy não cần thời gian để củng cố thông tin và chuyển kiến thức từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn. Khi liên tục nạp thông tin mới mà không có thời gian tiêu hóa, hiệu quả học tập sẽ giảm đáng kể. Lâu dần, người học dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, mất động lực và thậm chí là kiệt sức.

Mạng Xã Hội Làm Tăng Áp Lực So Sánh

Mạng xã hội đóng vai trò khuếch đại FOMO trong học tập. Trên đó, chúng ta thường chỉ nhìn thấy thành tích, chứng chỉ, giải thưởng hay những khoảnh khắc “đỉnh cao” của người khác, rất hiếm khi ai chia sẻ về những lần thất bại, trì hoãn hay bối rối.

Khi tiếp xúc liên tục với những hình ảnh này, nhiều bạn trẻ dễ rơi vào suy nghĩ: “Mình đang chậm hơn”, “Mọi người đều giỏi hơn mình.” Sự so sánh lặp đi lặp lại tạo ra áp lực vô hình, khiến việc học trở thành một cuộc đua không có vạch đích. Thay vì tập trung vào hành trình cá nhân, người học bị cuốn vào dòng chảy thành tích của người khác. Điều này không chỉ làm giảm sự tự tin mà còn khiến động cơ học tập lệch khỏi giá trị cốt lõi: Học để hiểu và phát triển chính mình.