Học sinh cần cảm giác an toàn thế nào khi học? 5 sự thật bạn chưa biết
Bạn có từng tự hỏi: “Học sinh cần cảm giác an toàn thế nào khi học?” Điều này không chỉ là lớp vỏ tâm lý – mà ảnh hưởng sâu rộng tới kết quả học tập, sự phát triển nhân cách, và tương lai của trẻ. Hãy cùng khám phá 5 sự thật bất ngờ mà nhiều bậc phụ huynh, giáo viên chưa từng nghĩ đến về chủ đề này.
1. Thế nào là cảm giác an toàn trong môi trường học tập?
Khái niệm cảm giác an toàn đối với học sinh
Cảm giác an toàn đối với học sinh không đơn thuần chỉ là tránh khỏi bạo lực, bắt nạt hay hiểm nguy về thể chất. Đó còn là cảm giác được chấp nhận, lắng nghe, không bị đánh giá hay miệt thị khi học tập. Khi học sinh cảm thấy an toàn, các em sẽ tự tin thể hiện suy nghĩ, đặt câu hỏi và nỗ lực hết mình cho việc học.
Những yếu tố tạo nên cảm giác an toàn
- Không gian lớp học tích cực, thân thiện.
- Giáo viên biết lắng nghe, không áp đặt.
- Mối quan hệ bạn bè lành mạnh, không có bạo lực học đường.
- Sự hỗ trợ kịp thời khi các em gặp khó khăn tâm lý.
Theo báo cáo của UNICEF năm 2022, khoảng 150 triệu trẻ em trên toàn cầu vẫn đối mặt với bạo lực hoặc bắt nạt học đường. Điều đó cho thấy một môi trường an toàn vẫn là thử thách lớn ở nhiều nơi (UNICEF).
2. Lợi ích vượt trội khi học sinh cảm thấy an toàn ở trường
Học sinh học tốt & phát triển toàn diện
Nghiên cứu của ĐH Stanford (Mỹ) chỉ ra, học sinh cảm thấy an toàn sẽ chủ động tham gia bài học, kết quả học tập tốt hơn và giảm tỉ lệ nản chí bỏ học tới 30%. Môi trường an toàn giúp trẻ sáng tạo, dám bày tỏ ý kiến và xây dựng kỹ năng phản biện vững chắc.
Sức khoẻ tâm lý được bảo vệ
Nhiều học sinh phải đối mặt áp lực học tập và lo âu xã hội. Khi được bảo vệ khỏi các yếu tố tiêu cực, khả năng chống chọi stress của các em tăng lên. Điều này còn hạn chế nguy cơ trầm cảm, rối loạn lo âu, giúp trẻ sẵn sàng hơn cho các thử thách trong cuộc sống sau này (American Psychological Association).
3. Vấn đề thực tế: Khi học sinh thiếu cảm giác an toàn sẽ như thế nào?
Nguy cơ học tập suy giảm trầm trọng
Học sinh thiếu an toàn dễ mất tập trung, lo lắng về các mối nguy hoặc sự dè bỉu, khiến các em không dám sai, không dám hỏi hoặc trình bày ý kiến cá nhân. Kết quả: lãnh đạm hoặc sợ hãi với việc học.
Chẳng hạn, một học sinh liên tục bị bạn bè trêu chọc sẽ dần thu mình, ít nói, khả năng tiếp thu giảm. Hiện tượng này phổ biến ở các trường có vấn đề bắt nạt học đường cao.
Ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển nhân cách
Khi không cảm thấy an toàn, trẻ dễ phát triển các hành vi chống đối, tự ti, thậm chí xa lánh bạn bè, gia đình. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, môi trường thiếu an toàn gia tăng nguy cơ trẻ mắc các vấn đề tâm lý kéo dài về sau (nguồn: Viện Sức khỏe Tâm thần Trung ương).
Bạn có thể theo dõi thêm các chủ đề chuyên sâu về Tâm lý của tuổi học trò để hiểu rõ hơn các mặt tác động này.
4. Làm sao để xây dựng môi trường học đường an toàn cho học sinh?
Vai trò của giáo viên và nhà trường
Giáo viên cần chủ động xây dựng văn hóa lớp học tích cực, khích lệ mọi học sinh cùng tham gia, không phân biệt thành tích hay tính cách. Nhà trường nên tổ chức các khóa đào tạo về phòng chống bạo lực học đường, kỹ năng sống để xây dựng sự an tâm ngay từ đầu.
Theo kinh nghiệm dạy con, việc phối hợp nhịp nhàng giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội là yếu tố then chốt giúp duy trì môi trường học đường an toàn.
Bố mẹ là chỗ dựa tâm lý vững chắc
Cha mẹ nên tạo cầu nối, thường xuyên lắng nghe, trò chuyện để trẻ sẵn sàng tâm sự bất kỳ khi nào gặp khó khăn. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường về tâm lý, hãy chủ động nhờ sự tư vấn, hỗ trợ từ chuyên gia. Bạn có thể tham khảo các chủ đề về dạy con hoặc học tập để cập nhật thêm kiến thức.
5. Những mô hình trường học an toàn trên thế giới – Bài học cho giáo dục Việt Nam
Mô hình “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Nhiều quốc gia đang áp dụng mô hình “Trường học thân thiện” với không gian lớp học mở, khuyến khích học sinh tự quản, giúp các em cảm nhận vai trò, tiếng nói của mình được tôn trọng. Việt Nam cũng triển khai mô hình này ở không ít trường, góp phần giảm bạo lực học đường và tăng hứng thú học tập.
Kết nối phụ huynh – giáo viên – chuyên gia tâm lý
Các trường học tại Mỹ, Úc, Nhật Bản đều xây dựng đội ngũ chuyên gia tâm lý, tổ tư vấn học đường, hội phụ huynh cùng phối hợp phát hiện và giải quyết vấn đề tâm lý, tạo môi trường học tập an toàn. Đây là bài học quý giá cho giáo dục Việt Nam hiện nay, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ mọi phía.
Tìm hiểu thêm các kiến thức giáo dục mới nhất để đem lại môi trường học tập lành mạnh cho học sinh.
Giải đáp thắc mắc thường gặp về cảm giác an toàn của học sinh khi học
Câu 1: Cảm giác an toàn quan trọng như thế nào đối với việc học của học sinh?
Rất quan trọng! Khi học sinh cảm thấy an toàn, các em sẽ tập trung học tốt, tự tin và phát triển toàn diện hơn về trí tuệ, cảm xúc.
Câu 2: Làm sao nhận biết con mình thiếu an toàn khi đến lớp?
Bạn nên để ý các dấu hiệu như: trẻ không muốn đi học, hay cáu gắt, lặng lẽ hoặc mất tự tin bất thường. Nên chủ động hỏi han để tìm hiểu rõ nguyên nhân.
Câu 3: Giáo viên nên làm gì để tạo cảm giác an toàn cho học sinh?
Giáo viên nên lắng nghe, không thiên vị, xử lý công bằng các xung đột; cũng như động viên tinh thần và chủ động phát hiện vấn đề tâm lý của học sinh.
Câu 4: Điều gì phụ huynh nên làm nếu con mình bị bắt nạt ở trường?
Hãy bình tĩnh trò chuyện, động viên con và thông báo ngay với nhà trường để cùng phối hợp giải quyết vấn đề một cách khéo léo, kịp thời.
Câu 5: Tôi có thể tìm thêm thông tin ở đâu?
Bạn có thể xem thêm các bài viết hữu ích tại Trang chủ Novateen hoặc tra cứu các nguồn tin cậy từ UNICEF Education.
Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu được học sinh cần cảm giác an toàn thế nào khi học, từ đó chủ động xây dựng môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển toàn diện cả về tri thức, tâm lý và nhân cách.
