Có nên cho con chạy theo trào lưu IELTS sớm?

Trào lưu IELTS và tiêu chuẩn con nhà người ta: Đầu tư cho tương lai hay đang mua sự an tâm cho hiện tại?

Hãy thử dạo một vòng qua các cổng trường THCS ở những thành phố lớn vào giờ tan tầm. Bạn sẽ nghe thấy gì? Không phải là chuyện bộ phim hoạt hình tối nay, không phải là trận bóng đá cuối tuần. Thay vào đó là những câu chuyện của các bà mẹ về việc con nhà chị kia lớp 6 đã được 7.0 IELTS, con nhà mình lớp 7 mà chưa học SAT thì có muộn không.

IELTS, Coding, STEM, Tranh biện… Những từ khóa này đang dần trở thành thước đo mới cho sự thành công của một đứa trẻ ngay từ khi chúng chưa kịp vỡ giọng.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà tiêu chuẩn xã hội về một đứa trẻ giỏi giang được nâng lên cao chưa từng thấy. Phụ huynh bị cuốn vào một cuộc chạy đua vô hình. Chúng ta sợ rằng nếu con mình không có chứng chỉ này, không theo trào lưu kia, con sẽ bị loại khỏi cuộc chơi của những công dân toàn cầu.

Nhưng có bao giờ, giữa những ngày tháng đưa con đi luyện thi mệt nhoài ấy, bạn tự hỏi: “Liệu con mình có thực sự cần tấm bằng ấy vào lúc này? Hay chúng ta đang ép con khoác lên mình một chiếc áo quá rộng chỉ vì… ai cũng mặc thế?”

Hôm nay, hãy cùng ngồi lại để bóc tách câu chuyện về trào lưu giáo dục, để xem đâu là giá trị cốt lõi mà con thực sự cần.

Khi IELTS trở thành tấm vé thông hành quyền lực và nỗi sợ FOMO

Cơn sốt mang tên chứng chỉ

Cách đây 10 năm, tiếng Anh chỉ là một môn học. Nhưng bây giờ, tiếng Anh – cụ thể là IELTS – đã trở thành một biểu tượng của đẳng cấp giáo dục.

Không khó để bắt gặp những đứa trẻ lớp 6, lớp 7 cặm cụi giải những bộ đề Reading dài dằng dặc, học thuộc lòng những bài mẫu Writing về các chủ đề vĩ mô như môi trường, chính trị, kinh tế – những thứ mà đôi khi người lớn chúng ta còn chưa hiểu hết bằng tiếng Việt.

Tại sao lại có hiện tượng này? Nguyên nhân đến từ sự thay đổi trong cơ chế tuyển sinh. Khi nhiều trường cấp 3 và đại học dùng IELTS làm tiêu chí xét tuyển thẳng, tấm chứng chỉ này bỗng chốc trở thành kim bài miễn tử. Phụ huynh đổ xô cho con đi học, không phải vì muốn con giao tiếp tốt, mà vì muốn con có một chỗ đứng an toàn.

Áp lực vô hình từ tiêu chuẩn xã hội hiện đại

IELTS chỉ là một ví dụ điển hình. Xã hội hiện đại đang đặt lên vai những đứa trẻ hàng tá kỳ vọng khác.

• Con phải biết lập trình (Coding) để đón đầu kỷ nguyên 4.0.

• Con phải biết chơi nhạc cụ để tâm hồn phong phú.

• Con phải biết tranh biện (Debate) để thể hiện tư duy lãnh đạo.

Những trào lưu này không xấu. Thậm chí nó rất tốt. Nhưng vấn đề nằm ở chữ “phải”.

Khi việc học những kỹ năng này biến thành một cuộc chạy đua thành tích, nó sinh ra hội chứng FOMO (Fear Of Missing Out – Sợ bị bỏ lỡ) ở phụ huynh. Thấy con nhà người ta học, mình cũng phải cho con học bằng được. Chúng ta lo lắng con mình sẽ trở nên lỗi thời nếu không sở hữu bộ sưu tập chứng chỉ giống như tiêu chuẩn chung của xã hội. Và thế là, tuổi thơ của con bị cắt nhỏ thành những ca học thêm nối tiếp nhau không hồi kết.

Cái bẫy của việc học mẹo và sự rỗng tuếch bên trong

Điểm số cao nhưng năng lực rỗng

Quay lại câu chuyện IELTS. Bản chất của nó là một kỳ thi đánh giá năng lực ngôn ngữ. Nhưng khi bị biến tướng thành một cuộc đua điểm số cho học sinh THCS, nó sinh ra một hệ lụy nguy hiểm: Học mẹo.

Để đạt được 7.0 hay 8.0 khi tư duy xã hội chưa đủ chín, các con buộc phải học thuộc lòng các công thức, các từ vựng đao to búa lớn mà không hiểu bản chất ngữ cảnh.

Tôi đã từng gặp những bạn học sinh cấp 2 có bằng IELTS 7.5. Điểm số rất ấn tượng. Nhưng khi yêu cầu con viết một email đơn giản để xin lỗi thầy cô, hay trình bày một quan điểm cá nhân về tình bạn, con lại lúng túng. Con có thể viết về biến đổi khí hậu rất hay nhưng lại không thể dùng tiếng Anh để kết nối cảm xúc đời thường.

Đó là cái giá của việc chạy theo trào lưu: Chúng ta tạo ra những thợ giải đề xuất sắc, nhưng lại thiếu đi những người sử dụng ngôn ngữ có hồn.

Sự đánh đổi đắt giá của não bộ tuổi dậy thì

Giai đoạn THCS (12-15 tuổi) là giai đoạn vàng để phát triển tư duy đa chiều và cảm xúc xã hội.

Khi chúng ta ép não bộ non nớt của con phải gồng gánh những kiến thức học thuật quá nặng của các chứng chỉ quốc tế, chúng ta đang tước đi thời gian để con phát triển những thứ khác quan trọng hơn:

• Thời gian để đọc một cuốn sách văn học, nuôi dưỡng tâm hồn.

• Thời gian để chơi thể thao phát triển thể chất.

• Thời gian để ngủ đủ giấc, phát triển chiều cao và thần kinh.

Một đứa trẻ 13 tuổi lúc nào cũng mệt mỏi, mắt thâm quầng vì luyện đề đến 12 giờ đêm liệu có phải là hình mẫu thành công mà chúng ta hướng tới? Hay đó chỉ là sự thỏa mãn cái tôi của cha mẹ trước những lời khen ngợi của xã hội?

Đi tìm giá trị thực: Năng lực hay tấm bằng?

Vậy câu hỏi đặt ra là: “Có nên cho con học theo các trào lưu giáo dục này không?”

Câu trả lời không phải là có hay không, mà là khi nào và như thế nào.

Phân biệt giữa công cụ và mục đích

Tiếng Anh hay lập trình hay tranh biện… suy cho cùng chỉ là công cụ.

• IELTS là công cụ để đo lường khả năng sống và học tập ở môi trường quốc tế.

• Coding là công cụ để giải quyết vấn đề logic.

Sai lầm của trào lưu hiện nay là biến công cụ thành mục đích. Chúng ta học để lấy cái bằng treo lên tường, chứ không phải học để dùng nó.

Cha mẹ cần xác định rõ: Chúng ta muốn con giỏi tiếng Anh thật sự hay chỉ cần con giỏi đi thi? Nếu muốn con giỏi tiếng Anh, hãy cho con xem phim, đọc truyện, giao tiếp tự nhiên từ nhỏ. Khi năng lực ngôn ngữ đã đủ đầy, việc thi lấy chứng chỉ chỉ là chuyện một sớm một chiều. Đừng làm quy trình ngược: Cày nát bộ đề thi để lấy điểm cao, xong rồi mới loay hoay học cách nói chuyện sao cho tự nhiên.

Sự phù hợp quan trọng hơn sự tân tiến

Không phải đứa trẻ nào cũng cần học Coding. Không phải đứa trẻ nào cũng hợp với tranh biện. Và chắc chắn, không phải đứa trẻ nào cũng cần IELTS 7.0 vào năm lớp 7.

Tiêu chuẩn của xã hội là thứ luôn thay đổi. Hôm nay là IELTS, ngày mai có thể là AI, ngày kia là một thứ khác. Nếu cứ mải miết chạy theo trào lưu, chúng ta sẽ kiệt sức.

Thay vào đó, hãy quay về quan sát đứa con của mình.

• Con có điểm mạnh gì?

• Con hứng thú với điều gì?

• Giai đoạn này con cần bổ sung kỹ năng gì nhất?

• 

Một môi trường giáo dục tích cực là môi trường giúp con phát triển tối đa tiềm năng sẵn có, chứ không phải môi trường đúc con thành một khuôn mẫu theo ý muốn của đám đông.

Lời khuyên cho cha mẹ trong cơn bão trào lưu

Để không bị lạc lối giữa ma trận các khóa học và lời mời chào hấp dẫn, dưới đây là những kim chỉ nam dành cho bạn. Tham khảo thêm tại mục Dạy con.

Hãy lựa chọn thông tin thông minh

Trước khi đăng ký cho con học bất cứ cái gì theo trào lưu, hãy tự đặt ra 3 câu hỏi:

1. Tại sao con cần học cái này? (Vì con thích, vì tốt cho tư duy con, hay vì… con chị hàng xóm đang học?)

2. Thời điểm này có phù hợp không? (Con có đang quá tải bài vở trên trường không? Tâm lý con có ổn định không?)

3. Con sẽ đánh đổi điều gì? (Thời gian nghỉ ngơi, thời gian cho sở thích cá nhân?)

Nếu lý do chỉ là để cho bằng bạn bằng bè, hãy dũng cảm nói không.

Xây gốc trước khi xây ngọn

Dù trào lưu có là gì thì những giá trị cốt lõi không bao giờ thay đổi. Đó là: Nền tảng tư duy, thái độ sống và kỹ năng tự học.

Hãy tập trung bồi đắp cho con cái gốc rễ này trước.

• Một đứa trẻ có tư duy logic tốt thì học Coding hay học Toán đều nhanh.

• Một đứa trẻ có tư duy ngôn ngữ tốt thì thi IELTS hay TOEFL đều không thành vấn đề.

• Một đứa trẻ có thái độ chủ động thì quăng vào môi trường nào cũng sống được.

Đừng vội vã trang trí cho ngôi nhà khi móng nhà chưa vững.

Bình tĩnh sống, bình tĩnh học

Cuộc đời là một chặng đường marathon, không phải là cuộc đua nước rút 100m. Việc con có bằng IELTS sớm hay muộn 1 – 2 năm không quyết định con sẽ thành công hay thất bại trong cả cuộc đời.

Hãy cho con được quyền lớn lên đúng với lứa tuổi. Hãy cho con được sai, được mò mẫm, được trải nghiệm những thứ con thích thay vì bắt con sống cuộc đời của một ông cụ non mang vác trên vai kỳ vọng của cả gia đình.

Lời kết: Cho con quyền được là chính mình

Xã hội hiện đại có những tiêu chuẩn khắt khe, điều đó đúng. Nhưng gia đình là nơi để bao dung và thấu hiểu chứ không phải là nơi để gây thêm áp lực.

Việc cho con tiếp cận với những cái mới, những trào lưu giáo dục tiên tiến là điều tốt miễn là nó xuất phát từ sự thấu hiểu năng lực và tôn trọng mong muốn của con.

Đừng biến con thành một bản sao của tiêu chuẩn xã hội. Hãy giúp con trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Bởi vì suy cho cùng, tấm bằng IELTS có giá trị 2 năm, nhưng niềm đam mê học tập và sức khỏe tinh thần lành mạnh mới là hành trang theo con suốt cả cuộc đời.

Hãy là những bậc cha mẹ tỉnh táo để không bị cuốn phăng đi bởi những cơn sóng trào lưu bạn nhé. Truy cập Blog NovaTeen để nhận nhiều thông tin hữu ích.

Nếu phụ huynh và học sinh đang tìm kiếm một môi trường học tập uy tín, lộ trình rõ ràng và phương pháp học hiệu quả để chuẩn bị tốt cho các kỳ thi quan trọng, NovaTeen chính là lựa chọn đáng tin cậy.

Tự hào là đơn vị giáo dục được Bộ GD&ĐT công nhận, với hơn 10 năm kinh nghiệm đồng hành cùng 10.000+ học sinh trên toàn quốc, NovaTeen quy tụ đội ngũ giáo viên giỏi đến từ các trường chuyên, áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và lộ trình học tập khoa học. Trung tâm mang đến môi trường học tập thân thiện, sáng tạo và hiệu quả, giúp học sinh tự tin chinh phục các kỳ thi quan trọng và hướng tới mục tiêu đỗ vào các trường THPT công lập trên toàn quốc.