Hơn 90.000 học sinh Hà Nội chưa chốt nguyện vọng lớp 10: Nguyên nhân và lời khuyên từ giáo viên

Kỳ tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội năm 2026 đang bước vào giai đoạn quan trọng. Tuy nhiên, một con số đáng chú ý khiến nhiều phụ huynh và học sinh không khỏi lo lắng: hơn 90.000 học sinh vẫn chưa chốt nguyện vọng.

Đằng sau sự chần chừ này không chỉ là câu chuyện chọn trường, mà còn phản ánh một xu hướng tâm lý mới trong giáo dục hiện nay: sợ chọn sai hơn là thiếu lựa chọn.

Khi việc chọn trường trở thành “bài toán tâm lý”

Trong nhiều năm, kỳ thi vào lớp 10 luôn được xem là một trong những cột mốc áp lực nhất đối với học sinh. Tỷ lệ cạnh tranh cao, đặc biệt ở các trường công lập top đầu, khiến việc chọn nguyện vọng không còn đơn thuần là quyết định học tập, mà trở thành một “canh bạc chiến lược”.

Năm nay, theo số liệu từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, chỉ tiêu vào lớp 10 công lập vẫn có giới hạn, trong khi số lượng học sinh tốt nghiệp THCS tiếp tục tăng. Điều này khiến nhiều gia đình rơi vào trạng thái “cân não” khi phải tính toán giữa năng lực thực tế và mức độ an toàn.

Không ít phụ huynh chia sẻ rằng họ dành hàng tuần để so sánh điểm chuẩn các năm, nghiên cứu chỉ tiêu từng trường và liên tục thay đổi chiến lược đăng ký.

Góc nhìn từ giáo viên: “Học sinh không thiếu thông tin, mà thiếu sự chắc chắn”

Theo cô Nguyễn Quỳnh Trang, người có nhiều năm kinh nghiệm luyện thi vào lớp 10, hiện tượng hàng chục nghìn học sinh chưa chốt nguyện vọng không phải là điều bất thường, mà là dấu hiệu của một xu hướng mới.

Cô chia sẻ rằng học sinh ngày nay có nhiều nguồn thông tin hơn bao giờ hết. Các em có thể tra cứu điểm chuẩn, xem phổ điểm, tham khảo kinh nghiệm từ mạng xã hội hoặc anh chị đi trước. Nhưng chính điều đó lại khiến việc ra quyết định trở nên khó khăn hơn.

“Các em biết quá nhiều lựa chọn, nên lại sợ mình chọn chưa đủ tốt. Thay vì thiếu thông tin, các em đang thiếu sự chắc chắn,” cô Trang nhận định.

Theo cô, tâm lý phổ biến hiện nay là muốn tối ưu hóa mọi khả năng. Học sinh không chỉ muốn đỗ, mà còn muốn đỗ vào “trường tốt nhất có thể”. Điều này khiến các em liên tục điều chỉnh nguyện vọng đến sát hạn chót.

Vì sao học sinh trì hoãn việc chốt nguyện vọng?

Một trong những nguyên nhân lớn nhất là áp lực cạnh tranh ngày càng cao. Những trường “hot” thường có tỷ lệ chọi gần gấp đôi, thậm chí hơn, so với chỉ tiêu. Điều này khiến học sinh luôn đứng giữa hai lựa chọn: mạo hiểm để vào trường tốt hơn, hay an toàn để chắc suất đỗ.

Bên cạnh đó, sự kỳ vọng từ gia đình cũng đóng vai trò không nhỏ. Nhiều phụ huynh mong muốn con vào trường top, dẫn đến việc cân nhắc nguyện vọng kéo dài và thay đổi liên tục.

Ngoài ra, một yếu tố ít được nhắc đến nhưng rất quan trọng là tâm lý sợ sai. Việc chọn sai nguyện vọng có thể đồng nghĩa với việc mất cơ hội vào trường mong muốn, khiến học sinh cảm thấy áp lực phải “tính toán hoàn hảo”.

Cô Trang cho rằng chính nỗi sợ này khiến nhiều em trì hoãn quyết định, hy vọng rằng càng suy nghĩ lâu thì lựa chọn sẽ càng đúng.

Khi dữ liệu nhiều hơn nhưng quyết định lại khó hơn

Một điểm đáng chú ý là học sinh hiện nay có xu hướng phụ thuộc nhiều vào dữ liệu. Các em phân tích điểm chuẩn từng năm, so sánh mức tăng giảm và cố gắng dự đoán xu hướng.

Tuy nhiên, theo cô Nguyễn Quỳnh Trang, dữ liệu chỉ mang tính tham khảo. Mỗi năm có những biến động riêng về đề thi, số lượng thí sinh và chỉ tiêu tuyển sinh.

“Nếu quá phụ thuộc vào dữ liệu, các em sẽ rơi vào vòng lặp phân tích mà không dám quyết định,” cô nói.

Thực tế cho thấy, việc chậm chốt nguyện vọng không giúp tăng cơ hội trúng tuyển, mà đôi khi còn khiến học sinh mất đi sự chủ động và tự tin.

Lời khuyên dành cho phụ huynh và học sinh

Trong bối cảnh hiện nay, điều quan trọng không phải là chọn “trường tốt nhất”, mà là chọn “trường phù hợp nhất”.

Cô Trang – giáo viên novateen nhấn mạnh rằng phụ huynh nên đồng hành cùng con trong việc đánh giá năng lực thực tế, thay vì áp đặt kỳ vọng. Học sinh cần hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của mình và xây dựng nguyện vọng theo nguyên tắc cân bằng giữa mục tiêu và an toàn.

Việc chốt nguyện vọng sớm cũng giúp giảm áp lực tâm lý, để các em tập trung ôn tập hiệu quả hơn trong giai đoạn nước rút.

Kết luận: Quyết định không hoàn hảo, nhưng cần đúng thời điểm

Câu chuyện hơn 90.000 học sinh chưa chốt nguyện vọng không chỉ là con số, mà là dấu hiệu của một thế hệ học sinh đang đứng trước quá nhiều lựa chọn.

Nhưng trong giáo dục, không có quyết định nào là hoàn hảo tuyệt đối. Điều quan trọng là đưa ra lựa chọn phù hợp trong thời điểm phù hợp.

Và đôi khi, việc dám quyết định còn quan trọng hơn việc cố gắng tìm ra một lựa chọn “không thể sai”.

Tìm hiểu thêm thông tin tại Blog NovaTeen

Nếu phụ huynh và học sinh đang tìm kiếm một môi trường học tập uy tín, lộ trình rõ ràng và phương pháp học hiệu quả để chuẩn bị tốt cho các kỳ thi quan trọng, NovaTeen chính là lựa chọn đáng tin cậy.

Tự hào là đơn vị giáo dục được Bộ GD&ĐT công nhận, với hơn 10 năm kinh nghiệm đồng hành cùng 10.000+ học sinh trên toàn quốc, NovaTeen quy tụ đội ngũ giáo viên giỏi đến từ các trường chuyên, áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và lộ trình học tập khoa học. Trung tâm mang đến môi trường học tập thân thiện, sáng tạo và hiệu quả, giúp học sinh tự tin chinh phục các kỳ thi quan trọng và hướng tới mục tiêu đỗ vào các trường THPT công lập trên toàn quốc.