Khi học sinh cảm thấy học là gánh nặng: 7 cách giúp trẻ lấy lại cảm hứng học tập
“Khi học là gánh nặng, học sinh dễ chán nản và mất động lực. Bài viết phân tích nguyên nhân và 7 giải pháp giúp các em lấy lại niềm vui học tập.”
Vì sao học sinh cảm thấy việc học là gánh nặng?
Áp lực điểm số, kỳ vọng từ gia đình và xã hội
Nhiều học sinh chia sẻ rằng mình luôn phải “chạy đua” với thành tích, điểm số để đáp ứng mong mỏi của phụ huynh và thầy cô. Theo VNExpress, có hơn 60% học sinh thừa nhận từng bị stress vì áp lực học hành. Điều này khiến các em cảm thấy học giống như một trách nhiệm nặng nề, thay vì là quá trình khám phá, phát triển bản thân.
Chưa tìm được phương pháp học phù hợp
Mỗi học sinh là một cá thể khác biệt, nên cách tiếp thu, ghi nhớ kiến thức cũng không giống nhau. Khi chương trình, phương pháp giảng dạy thiếu tính cá nhân hóa, dễ dẫn đến tình trạng các em cảm thấy “đuối sức”, không theo kịp. Nếu không can thiệp sớm, tình trạng này sẽ kéo dài, gây tâm lý sợ học, giảm chất lượng học tập.
Tác động tiêu cực khi học sinh cảm thấy học là gánh nặng
Ảnh hưởng tâm lý lâu dài
Khi học sinh cảm thấy học là gánh nặng, các em dễ rơi vào trạng thái lo âu, mệt mỏi, thậm chí dẫn đến trầm cảm. Trái lại, học tập với tâm trạng hứng thú sẽ giúp hấp thu kiến thức hiệu quả, phát triển tư duy tốt hơn. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA), căng thẳng học đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần ở lứa tuổi học sinh.
Suy giảm thành tích học tập và kỹ năng xã hội
Không chỉ điểm số bị ảnh hưởng, học sinh còn có nguy cơ thu mình, ngại giao tiếp, hạn chế phát triển kỹ năng xã hội nếu tâm lý học tập kéo dài ở trạng thái tiêu cực. Nhiều em thậm chí tìm cách trì hoãn, trốn tránh bài vở, dẫn đến “hiệu ứng domino” tác động tiêu cực tới các lĩnh vực khác.
7 cách giúp trẻ lấy lại cảm hứng học tập
1. Thấu hiểu và đồng hành cùng con
Điều đầu tiên cha mẹ và thầy cô cần làm là lắng nghe cảm xúc của con trẻ. Khi hiểu lý do vì sao học sinh cảm thấy học là gánh nặng, bạn sẽ tìm ra cách đồng hành phù hợp hơn. Hãy tạo ra môi trường an toàn, khích lệ việc chia sẻ. Một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng vào buổi tối có thể giúp trẻ giải tỏa áp lực, nói ra nỗi lo và nhận được sự cảm thông.
2. Đặt mục tiêu nhỏ, phù hợp với năng lực
Việc đặt mục tiêu quá lớn dễ khiến trẻ nản trí. Cha mẹ nên giúp con xác lập các mục tiêu nhỏ, vừa sức, từng bước chinh phục. Ví dụ: hôm nay hoàn thành 2 bài toán khó, hay tự luyện viết 1 đoạn văn. Khen ngợi đúng lúc sẽ thúc đẩy trẻ tin vào khả năng của bản thân, cảm thấy học tập nhẹ nhàng và ý nghĩa hơn.
3. Sắp xếp thời gian học tập linh hoạt
Một thời khóa học tập quá dày khiến trí não và thể chất của trẻ quá tải. Hãy giúp con cân đối hợp lý giữa thời gian học và nghỉ ngơi, ưu tiên các hoạt động thể thao, sáng tạo hoặc hỗ trợ tâm lý khi cần thiết. Nghỉ ngơi hợp lý sẽ phục hồi năng lượng, giúp não bộ tiếp thu kiến thức tốt hơn.
4. Đổi mới phương pháp học tập
Bạn có thể giúp con thử học bằng sơ đồ tư duy, học nhóm, ghi chú sáng tạo hoặc áp dụng công nghệ (video, app học tập). Nghiên cứu của Edutopia (2022) chỉ ra rằng, học đa giác quan (visual, audio, vận động) giúp tăng hiệu quả ghi nhớ lên tới 60%. Luân phiên các phương pháp học sẽ giảm cảm giác nhàm chán, tăng độ hứng thú với kiến thức mới.
5. Đưa học vào cuộc sống thực tiễn
Kết nối bài học với đời sống là cách rất hiệu quả giúp học sinh thấy kiến thức gần gũi, thiết thực. Ví dụ, yêu cầu trẻ tính toán chi tiêu khi đi siêu thị, thực hành viết nhật ký bằng tiếng Anh, làm thí nghiệm khoa học vui tại nhà… Sự trải nghiệm sẽ biến học tập thành hành trình thú vị chứ không còn là “gánh nặng”.
6. Động viên, tạo động lực tích cực
Bên cạnh những lời nhắc nhở, sự động viên, khích lệ rất quan trọng. Hãy khen ngợi khi con tiến bộ, dù chỉ là nỗ lực nhỏ. Cha mẹ và giáo viên có thể cùng con ghi nhận thành tích, vinh danh qua các phần thưởng tinh thần để nuôi dưỡng cảm xúc tích cực với việc học.
7. Hỗ trợ tâm lý và kỹ năng thích nghi
Nếu trẻ có biểu hiện lo âu, stress mãn tính hoặc học tập sa sút kéo dài, hãy chủ động tìm chuyên gia tâm lý học đường để hỗ trợ. Bên cạnh đó, dạy trẻ các kỹ năng như quản lý thời gian, xử lý cảm xúc, giải quyết vấn đề sẽ tăng khả năng tự chủ và thích nghi với mọi thử thách trong học tập cũng như cuộc sống (Xem thêm chuyên mục Dạy con).
Dấu hiệu nhận biết khi học sinh cảm thấy học là gánh nặng
Những biểu hiện về mặt tâm lý và cảm xúc
- Thường xuyên cáu giận, buồn bã hoặc than vãn về việc học.
- Mất ngủ, ăn uống kém, mệt mỏi kéo dài khi nghĩ đến chuyện học.
- Không còn hào hứng với những môn học từng yêu thích.
Biểu hiện qua hành vi, thói quen hằng ngày
- Cố ý trì hoãn làm bài tập về nhà, viện lý do trốn học.
- Hay quên hoặc làm qua loa bài vở, thiếu trách nhiệm với tiến độ học tập.
- Giảm giao tiếp, thu mình, ít tham gia các hoạt động nhóm.
Thông điệp dành cho cha mẹ và giáo viên
Luôn đồng hành, kiên nhẫn cùng con
Trẻ cần được lắng nghe, yêu thương vô điều kiện thay vì chỉ quan tâm đến thành tích. Đôi lúc, những chia sẻ từ phụ huynh, giáo viên chính là động lực quan trọng giúp trẻ vượt qua cảm giác học là gánh nặng. Đừng ngần ngại trò chuyện, tham khảo các chủ đề về tâm lý học đường cũng như các phương pháp dạy con tích cực để hỗ trợ tốt nhất cho quá trình trưởng thành của trẻ.
Chia sẻ nguồn tài liệu và kiến thức hữu ích
Ngoài ra, cha mẹ và giáo viên có thể tham khảo các tài liệu tại chuyên mục Kiến thức để cập nhật kiến thức, phương pháp giáo dục tiên tiến nhất hiện nay, giúp trẻ luôn hứng khởi trên hành trình học tập và phát triển bản thân.
Giải đáp thắc mắc thường gặp
Làm sao nhận biết trẻ đang mất dần hứng thú học tập?
Cha mẹ chú ý các biểu hiện như: tỏ ra chán nản, hay trì hoãn học, điểm số giảm sút, hay than vãn hoặc có dấu hiệu căng thẳng, cáu gắt.
Khi học sinh cảm thấy học là gánh nặng, có nên ép buộc học tiếp không?
Không nên ép buộc vì sẽ gây thêm áp lực. Hãy đồng hành, lắng nghe và cùng con tìm phương pháp, mục tiêu phù hợp, thúc đẩy sự tự chủ và tình yêu học tập.
Có cách nào để giúp con lấy lại động lực học tập trong thời gian ngắn?
Tạo môi trường tích cực, động viên đúng lúc, đổi mới cách học (như học nhóm, thực hành thực tiễn…), đồng thời đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp lấy lại tinh thần nhanh chóng.
Nếu cố gắng thay đổi nhưng con vẫn sợ học, nên làm thế nào?
Lúc này, cha mẹ cần xin đến chuyên gia tâm lý, giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường để đánh giá tình trạng của trẻ, đưa ra giải pháp chuyên sâu hơn.
Cha mẹ nên làm gì để phòng ngừa tâm lý “học là gánh nặng”?
Hãy duy trì giao tiếp chia sẻ thường xuyên, tạo điều kiện cho con tự lựa chọn cách học, nhận diện sớm dấu hiệu stress để có can thiệp kịp thời.
Để đồng hành cùng con phát triển toàn diện, bạn hãy ghé thăm Trang chủ Novateen cũng như các chuyên mục Học tập, Dạy con, Tâm lý và Kiến thức để có thêm nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý giá.
