Vì sao nhắc nhở nhiều không giúp con học tốt hơn và cách thay đổi hiệu quả
Nhiều phụ huynh vẫn lầm tưởng rằng nếu nhắc nhở con liên tục về việc học, con sẽ tiến bộ hơn. Thực tế, điều này lại mang đến rất nhiều tác dụng ngược. Vậy vì sao nhắc nhở nhiều không giúp con học tốt hơn? Làm thế nào để con tự giác học tập thay vì chỉ làm theo mệnh lệnh? Nội dung dưới đây sẽ chỉ ra nguyên nhân và hướng dẫn các cách thay đổi khoa học, giúp cha mẹ nuôi dạy con hiệu quả, đồng thời xây dựng được môi trường học tập tích cực tại nhà.
1. Hiểu đúng về việc nhắc nhở – Vì sao không nên lạm dụng?
1.1. Khái niệm nhắc nhở và tác động đến trẻ
Nhắc nhở là cách cha mẹ dùng lời nói hoặc hành động để gợi nhớ con về nhiệm vụ, kế hoạch hoặc hành vi cần làm. Phương pháp này tưởng như hữu ích nhưng thực tế có thể gây áp lực tâm lý đối với trẻ, ảnh hưởng đến động lực học tập tự thân.
1.2. Ảnh hưởng tâm lý khi bị nhắc nhở liên tục
Khi trẻ liên tục nghe những lời nhắc lặp đi lặp lại như “Con hãy học bài đi!”, “Sao còn chưa làm bài tập?”, cảm xúc của con sẽ chuyển từ phản kháng nhẹ thành khó chịu, rồi dần trở nên thờ ơ. Theo nghiên cứu của Psychology Today, việc nhắc nhở liên tục khiến trẻ phát triển cơ chế “lọc âm”, bỏ qua lời cha mẹ nói, dẫn đến việc nhắc nhở càng thường xuyên lại càng kém hiệu quả.
2. Vì sao nhắc nhở nhiều không giúp con học tốt hơn?
2.1. Hội chứng lờ đi lời nhắc nhở
Trẻ em, đặc biệt là lứa tuổi tiểu học và trung học cơ sở, có xu hướng coi các lời nhắc lặp lại là “tiếng ồn” không quan trọng. Dần dần, trẻ không còn chủ động tiếp nhận thông tin từ cha mẹ và hình thành phản ứng chống đối ngầm. Đó cũng là lý do vì sao nhắc nhở nhiều không giúp con học tốt hơn mà ngược lại còn làm giảm hiệu quả học tập.
2.2. Làm mất động lực tự thân và khả năng tự lập
Một khi trẻ phụ thuộc vào những lời nhắc nhở, trẻ sẽ không còn chủ động lên kế hoạch học tập của mình. Theo Tổ chức Unicef, việc phát triển động lực nội tại của trẻ quan trọng hơn nhiều so với sự thúc ép từ bên ngoài (Nguồn: UNICEF). Nếu cứ nhắc nhở nhiều, cha mẹ vô tình tước đi cơ hội cho con tự chủ, thậm chí làm giảm lòng tự tin của trẻ.
3. Hậu quả khi cha mẹ nhắc nhở quá nhiều
3.1. Gây căng thẳng cho cả hai phía
Con sẽ cảm thấy áp lực, dễ bị stress khi liên tục bị yêu cầu học tập. Cha mẹ cũng dễ rơi vào tâm trạng mệt mỏi, thất vọng vì cảm thấy lời nói của mình không còn giá trị. Điều này khiến không khí trong gia đình trở nên căng thẳng, ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ.
3.2. Hiệu suất học tập giảm sút
Trẻ không còn hứng thú học vì cảm giác bị ép buộc, dẫn đến học đối phó, thiếu sáng tạo, mất tập trung. Những học sinh nhận được quá nhiều lời nhắc nhở từ cha mẹ thường có kết quả học tập không ổn định. Đó là lý do vì sao nhắc nhở nhiều không giúp con học tốt hơn, thậm chí hiệu suất còn đi xuống.
4. Cách thay đổi hiệu quả: Gia tăng động lực và sự chủ động cho con
4.1. Khuyến khích học tập tự chủ
Hãy để trẻ có không gian và thời gian tự do lên kế hoạch học tập của mình. Gợi ý, hỏi ý kiến thay vì ra lệnh: “Theo con, tối nay mình nên học môn gì trước?” sẽ giúp con cảm nhận được ý kiến của mình được tôn trọng.
Tham khảo thêm một số phương pháp học tập hiệu quả tại chuyên mục Học tập.
4.2. Xây dựng thói quen và trách nhiệm cá nhân
Cha mẹ có thể hỗ trợ con bằng cách thiết lập bảng lịch học rõ ràng, ghi chú những mục tiêu nhỏ mỗi ngày, mỗi tuần. Khi con đạt được thành công nhỏ, hãy kịp thời ghi nhận để duy trì động lực. Ví dụ: “Mẹ rất tự hào vì con đã tự giác hoàn thành bài tập hôm nay!”.
5. Lời khuyên thực tế và ví dụ thành công
5.1. Vận dụng kỹ năng giao tiếp tích cực
Thay vì nói: “Sao con cứ mãi chưa học?”, hãy thử: “Con có cần mẹ cùng lên kế hoạch học tập không?” hoặc “Mẹ tin con sẽ chọn cách học tốt nhất cho mình.” Theo đánh giá của các nhà tâm lý giáo dục, sự đồng hành thay vì kiểm soát sẽ góp phần tích cực vào sự trưởng thành của trẻ.
Tìm hiểu thêm về cách hỗ trợ tâm lý cho con khi học tập.
Chia sẻ câu chuyện thực tế
Chị Thu Hương (Hà Nội) từng tâm sự rằng, sau một thời gian dài nhắc nhở, con chị ngày càng trì hoãn và phản ứng mạnh mỗi khi bị nhắc. Thay đổi phương pháp, chị bắt đầu hỏi ý kiến, cùng con thống nhất lịch học, và luôn dành lời khen động viên. Chỉ sau 2 tháng, con chị đã chủ động hoàn thành bài tập trước thời hạn. Câu chuyện này cho thấy: tạo động lực bên trong quan trọng hơn nhiều so với áp lực bên ngoài.
6. Làm gì khi đã nhắc nhở quá nhiều mà con chưa tiến bộ?
6.1. Kiểm điểm lại phương pháp và cảm xúc của bản thân
Nếu đã nhắc nhở nhưng chưa kết quả, cha mẹ cần nhìn nhận lại: Mình đã giao tiếp với con như thế nào? Có tạo ra cơ hội để con được thử, sai, sửa? Hãy điều chỉnh cảm xúc, tránh căng thẳng, khiển trách, thay vào đó là trò chuyện và lắng nghe.
6.2. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia hoặc nguồn tài liệu uy tín
Nếu sau một thời gian điều chỉnh, con vẫn không tiến bộ, hãy cân nhắc tham khảo ý kiến chuyên gia tư vấn tâm lý, thầy cô giáo hoặc những nhà cố vấn giáo dục giàu kinh nghiệm. Tham khảo các tài liệu về dạy con hiệu quả tại khung chuyên mục Dạy con, hoặc nâng cao kiến thức về giáo dục trẻ.
7. Giải đáp thắc mắc thường gặp về việc nhắc nhở con học
1. Nhắc nhở bao nhiêu lần là đủ?
Không có con số chính xác, nhưng cha mẹ nên trao đổi, thỏa thuận về nguyên tắc học tập cùng con ngay từ đầu. Nếu con quên, chỉ nên nhắc nhẹ một lần, sau đó để con tự giải quyết nhiệm vụ của mình.
2. Nếu con không nghe lời nhắc, có nên kỷ luật không?
Kỷ luật tích cực là tốt, nhưng hãy đưa ra hình thức hợp lý như giảm thời gian giải trí hoặc đề xuất con chịu trách nhiệm hậu quả bài chưa làm, thay vì phạt bằng cách la mắng hay chỉ trích.
3. Có trường hợp nào chỉ nhắc nhở vẫn hiệu quả không?
Nếu trẻ vốn tự lập, chủ động và chỉ thỉnh thoảng xao nhãng, cha mẹ nhắc nhở nhẹ nhàng có thể giúp trẻ quay lại đúng quỹ đạo. Tuy nhiên, hạn chế lạm dụng để tránh trẻ phụ thuộc vào lời nhắc.
4. Tại sao trẻ thường làm ngược lại khi bị nhắc nhở?
Đây là phản ứng tâm lý bình thường, do trẻ muốn khẳng định sự độc lập và tự chủ. Áp lực bị nhắc nhở khiến trẻ có xu hướng chống đối hoặc trì hoãn.
5. Nên làm gì để con thích học mà không cần nhắc nhở?
Cha mẹ hãy đồng hành, động viên, ghi nhận nỗ lực và cho con cơ hội xây dựng thói quen, tự lên kế hoạch học tập. Đưa ra ví dụ tích cực, khiến việc học trở nên hấp dẫn hơn.
Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về cách xây dựng nền tảng tâm lý, kiến thức cho con, hãy ghé thăm trang chủ của Novateen – nơi chia sẻ rất nhiều kinh nghiệm thực tế hữu ích cho phụ huynh hiện đại.
