Áp lực trước Kỳ thi tốt nghiệp THPT: Chuyên gia chỉ cách giúp thí sinh lấy lại bình tĩnh

Áp lực trước Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ đến từ khối lượng kiến thức lớn, mà còn đến từ kỳ vọng của gia đình, nỗi lo về tương lai và chính sự tự so sánh với bạn bè xung quanh. Khi tất cả những yếu tố đó dồn lại trong thời gian ngắn, nhiều thí sinh dễ rơi vào trạng thái lo lắng kéo dài, mất tập trung và học tập kém hiệu quả. 

Theo cô Nguyễn Quỳnh Trang, giáo viên dạy Toán tại NovaTeen, đây là phản ứng tâm lý hoàn toàn bình thường ở giai đoạn “nước rút”, nhưng nếu không được điều chỉnh kịp thời, nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thi. Những thói quen nhỏ như ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi hợp lý, luyện đề trong khung giờ cố định hay giữ nhịp sinh hoạt đều đặn sẽ giúp não bộ duy trì trạng thái tỉnh táo và tập trung tốt hơn.

Bên cạnh đó, cô cũng nhấn mạnh rằng việc thay đổi góc nhìn về kỳ thi là yếu tố giúp giảm áp lực rõ rệt. Khi thí sinh không còn coi đây là “trận chiến quyết định tất cả” mà là một cột mốc quan trọng trong hành trình học tập, tâm lý sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn, từ đó dễ dàng phát huy năng lực thật sự của mình. 

Cận kề kỳ thi tốt nghiệp THPT: Vì sao thí sinh dễ “cuống”?

Cũng theo cô Trang chia sẻ, khi kỳ thi tốt nghiệp THPT ngày càng đến gần, trạng thái “cuống” không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà thường bắt nguồn từ những nguyên nhân rất cụ thể. Hiểu rõ những nguyên nhân này sẽ giúp thí sinh nhận diện đúng vấn đề và điều chỉnh kịp thời.

Thứ nhất, áp lực kỳ vọng quá lớn

Kỳ thi tốt nghiệp THPT không đơn thuần là một bài kiểm tra kiến thức, mà còn được xem như “cột mốc” quyết định hướng đi trong tương lai. Với nhiều thí sinh, đó là cơ hội bước vào đại học, là sự kỳ vọng của gia đình, thầy cô, thậm chí là áp lực từ chính bản thân.

Chính vì vậy, khi càng gần ngày thi, những suy nghĩ như “phải đỗ”, “phải đạt điểm cao”, “không được phép sai” bắt đầu xuất hiện dày đặc. Áp lực này nếu không được kiểm soát sẽ chuyển hóa thành nỗi sợ thất bại. Và khi nỗi sợ lớn hơn sự tự tin, thí sinh rất dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Nói cách khác, kỳ vọng càng cao nhưng không đi kèm với sự chuẩn bị tâm lý, càng dễ khiến thí sinh “gãy” ngay trước vạch đích.

Thứ hai, ôn tập dàn trải, thiếu chiến lược

Một sai lầm phổ biến ở giai đoạn nước rút là suy nghĩ: “Càng gần thi càng phải học nhiều hơn”. Điều này khiến nhiều thí sinh lao vào học liên tục, học thêm tài liệu mới, làm nhiều dạng bài khác nhau mà không có sự chọn lọc.

Khi đó, não bộ phải tiếp nhận quá nhiều thông tin trong thời gian ngắn, dẫn đến:

• Không phân biệt được đâu là kiến thức trọng tâm
• Học trước quên sau, không ghi nhớ sâu
• Dễ bị “loạn” khi gặp câu hỏi tổng hợp

Thay vì củng cố kiến thức đã học, việc ôn tập dàn trải khiến thí sinh rơi vào trạng thái “biết nhiều nhưng không chắc”. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều bạn khi vào phòng thi cảm thấy quen dạng bài nhưng lại không làm trọn vẹn được.

Thứ ba, thiếu trải nghiệm áp lực phòng thi

Một trong những nguyên nhân ít được chú ý nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý thí sinh là việc chưa làm quen với áp lực thi thật. Nhiều bạn học khá tốt ở nhà, làm bài trong trạng thái thoải mái, không giới hạn thời gian, thậm chí có thể tra cứu hoặc nghỉ giữa chừng.

Tuy nhiên, khi bước vào phòng thi với thời gian bị kiểm soát chặt chẽ, không gian nghiêm túc và áp lực vô hình từ giám thị cũng như những thí sinh xung quanh, cơ thể sẽ phản ứng gần như ngay lập tức: tim đập nhanh, tay run, đầu óc “trống rỗng” trong những phút đầu, dẫn đến việc đọc đề không kỹ và dễ hiểu sai yêu cầu.

Đây chính là hiện tượng “sốc tâm lý phòng thi” và nếu chưa từng luyện đề trong điều kiện tương tự, thí sinh rất khó kiểm soát trạng thái này. Hệ quả là nhiều bạn không thể làm bài đúng với năng lực thật, mất thời gian vào những câu dễ hoặc mắc những lỗi đáng lẽ hoàn toàn có thể tránh. Nói cách khác, việc không quen với áp lực thi thật cũng nguy hiểm không kém việc chưa học đủ kiến thức.

Chuyên gia chỉ cách giúp thí sinh lấy lại bình tĩnh trước kỳ thi

Dừng học lan man, tập trung vào phần cốt lõi

Ở giai đoạn nước rút, việc cố gắng học thêm kiến thức mới thường không mang lại hiệu quả cao bằng việc củng cố lại những gì đã học. Thay vì tiếp tục “nhồi” thêm nội dung, thí sinh nên tập trung rà soát lại các dạng bài mình thường sai, tổng hợp lỗi sai theo từng nhóm cụ thể và ôn tập theo từng dạng thay vì học lại toàn bộ kiến thức một cách dàn trải.

Cách học này giúp bạn nhìn rõ điểm yếu, sửa đúng trọng tâm và tránh lặp lại sai lầm cũ. Quan trọng hơn, nó giúp chuyển trạng thái từ “biết nhiều nhưng không chắc” sang “biết ít hơn nhưng chắc chắn”, đây là yếu tố then chốt để làm bài chính xác và tự tin hơn trong phòng thi.

Luyện đề có chiến lược, không làm theo cảm tính

Làm quen với áp lực thời gian

Nhiều thí sinh dù có nền tảng kiến thức tốt nhưng vẫn mất điểm đáng tiếc chỉ vì không kiểm soát được thời gian làm bài. Việc phân bổ thời gian không hợp lý khiến bạn dễ sa đà vào câu khó, làm chậm tiến độ và bỏ lỡ những câu dễ có thể ghi điểm.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào việc học kiến thức, bạn cần rèn luyện kỹ năng làm bài trong điều kiện giống thi thật: Luyện đề theo đúng khung giờ, tập phân chia thời gian cho từng phần và hình thành thói quen ưu tiên làm câu dễ trước, câu khó xử lý sau. Khi đã quen với áp lực thời gian và có chiến lược rõ ràng, bạn sẽ tự tin hơn, tránh được trạng thái bị “cuống”, “lúng túng” và phát huy đúng năng lực của mình trong phòng thi.

Thay đổi cách suy nghĩ về kỳ thi

Nhiều thí sinh rơi vào áp lực vì vô tình xem kỳ thi tốt nghiệp THPT như một “trận chiến quyết định tất cả”, trong khi thực tế đây chỉ là một cột mốc quan trọng trên hành trình học tập, không phải là con đường duy nhất quyết định tương lai. Khi thay đổi góc nhìn, coi kỳ thi là cơ hội để kiểm tra năng lực, hiểu rằng không phải mọi kết quả đều phụ thuộc vào một lần thi và điều quan trọng nhất là bản thân đã nỗ lực hết sức, tâm lý sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn.

Chính sự thay đổi này giúp thí sinh lấy lại bình tĩnh, đây là yếu tố then chốt ở giai đoạn nước rút, khi kiến thức giữa các bạn không còn chênh lệch quá lớn. Lúc này, điều tạo nên khác biệt không nằm ở việc ai học nhiều hơn, mà ở tâm lý và sự ổn định khi làm bài: một người giữ được bình tĩnh sẽ làm đúng những gì mình đã học, trong khi chỉ một chút hoảng loạn cũng có thể khiến người khác đánh mất cả những câu hỏi dễ nhất.

Kết luận

Áp lực trước kỳ thi tốt nghiệp THPT là điều không thể tránh khỏi. Nhưng nếu biết cách điều chỉnh, bạn hoàn toàn có thể biến áp lực thành động lực. Chúng ta không cần học nhiều hơn, hãy học đúng hơn, không cần cố gắng quá sức, hãy giữ sự ổn định và quan trọng nhất: giữ bình tĩnh để làm tốt những gì bạn đã chuẩn bị.

Tìm hiểu thêm thông tin và kiến thức hữu ích tại Blog NovaTeen

Nếu phụ huynh và học sinh đang tìm kiếm một môi trường học tập uy tín, lộ trình rõ ràng và phương pháp học hiệu quả để chuẩn bị tốt cho các kỳ thi quan trọng, NovaTeen chính là lựa chọn đáng tin cậy.

Tự hào là đơn vị giáo dục được Bộ GD&ĐT công nhận, với hơn 10 năm kinh nghiệm đồng hành cùng 10.000+ học sinh trên toàn quốc, NovaTeen quy tụ đội ngũ giáo viên giỏi đến từ các trường chuyên, áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và lộ trình học tập khoa học. Trung tâm mang đến môi trường học tập thân thiện, sáng tạo và hiệu quả, giúp học sinh tự tin chinh phục các kỳ thi quan trọng và hướng tới mục tiêu đỗ vào các trường THPT công lập trên toàn quốc.