Vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học? 5 sự thật bạn chưa biết
Cảm xúc không chỉ đơn thuần ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn là yếu tố quyết định tới hiệu quả học tập của mỗi người. Vậy vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học? Bài viết này sẽ giúp bạn khám phá 5 sự thật bất ngờ, kèm theo dẫn chứng thực tế và những lời khuyên khoa học để tối ưu hóa cảm xúc khi học tập. Nếu bạn muốn con hoặc chính mình học tốt hơn, hãy đọc kỹ từng phần dưới đây.
1. Cảm xúc là “bộ lọc” của trí nhớ – Vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học?
Cảm xúc ảnh hưởng lên bộ nhớ như thế nào?
Nghiên cứu từ Harvard cho thấy, não bộ ghi nhớ thông tin gắn với cảm xúc tốt hơn hẳn thông tin “lạnh”. Khi bạn vui vẻ, hứng khởi hoặc ngạc nhiên, não giải phóng dopamine, tăng khả năng ghi nhớ và học hỏi. Đó là lý do vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học.
Ví dụ: Một học sinh hào hứng với giờ học thực hành sẽ nhớ tốt hơn hẳn bài giảng lý thuyết nhàm chán. Khi cảm xúc tích cực, khả năng kết nối tri thức mở rộng (theo VeryWellMind: nguồn).
Làm sao tận dụng “bộ lọc cảm xúc” này?
Hãy để kiến thức gắn liền với trải nghiệm thực tế, tổ chức các trò chơi hoặc “phiên tòa tranh luận” về kiến thức tại lớp. Khi bạn hoặc con bạn trải nghiệm tích cực, việc học không còn là “gánh nặng”.
Khám phá thêm kinh nghiệm tại mục Học tập.
2. Tâm trạng xấu khiến não học kém đi
Stress, lo âu cản trở quá trình tiếp thu
Áp lực, buồn bã, lo lắng khiến não tiết ra cortisol—hormone làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ. Theo American Psychological Association, học sinh chịu áp lực lâu dài có nguy cơ sa sút học tập cao hơn 30% (nguồn: APA Stress Report).
Đó chính là câu trả lời nữa cho câu hỏi “vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học”.
Làm sao hóa giải ảnh hưởng tiêu cực?
Khích lệ trẻ nói ra cảm xúc, luyện tập thở sâu, tham gia hoạt động ngoài trời hoặc nghệ thuật là “liều thuốc bổ” cho cảm xúc. Ba mẹ chủ động hỏi han, động viên kịp thời sẽ giúp trẻ giải tỏa nhanh chóng.
Xem thêm lời khuyên về Dạy con đồng hành cảm xúc cùng con.
3. 80% động lực xuất phát từ cảm xúc tích cực
Cảm xúc truyền lửa cho sự nỗ lực
Tạp chí học đường ASCD từng khẳng định, động lực học tập bền vững không đến từ phần thưởng hay điểm số, mà chủ yếu từ cảm giác thích thú, hứng khởi. Tức là, nếu trẻ thấy được ý nghĩa và niềm vui với bài học, hiệu quả sẽ tăng vượt bậc.
Ví dụ: Thầy cô chủ động đặt câu hỏi gắn với sở thích, hoặc tạo không khí lớp học thân thiện, khiến học sinh hào hứng tham gia hơn.
Làm sao “kích hoạt” động lực cảm xúc?
Gia đình có thể cùng con đặt ra mục tiêu nhỏ và ăn mừng những thành tích đạt được. Ngoài ra, việc đa dạng hóa phương pháp học (trò chơi, thí nghiệm, kể chuyện) cũng giúp cảm xúc tích cực dẫn dắt động lực học.
Đọc hiểu thêm về kiến thức khoa học giáo dục ở mục Kiến thức.
4. Quản trị cảm xúc – Nền tảng phát triển tư duy và EQ
Học sinh EQ cao học tốt hơn?
Nhiều nghiên cứu tại ĐH Yale (SEL Lab) cho thấy, học sinh hiểu và quản lý cảm xúc tốt (EQ cao) có thành tích học tập vượt trội so với nhóm còn lại. Trẻ biết kiểm soát thất vọng, bình tĩnh trước bài kiểm tra sẽ không bị cảm xúc xấu “cản bước”.
Đây cũng là đáp án cho câu hỏi vì sao cảm xúc chi phối mạnh việc học trên diện rộng.
Rèn luyện quản lý cảm xúc như thế nào?
– Dạy trẻ gọi tên cảm xúc mình cảm nhận.
– Đặt câu hỏi về sự kiện “làm con cảm thấy ra sao?”
– Chia sẻ gương vượt khó vượt lên cảm xúc tiêu cực.
Các bậc phụ huynh hoặc giáo viên nên đồng hành, không phán xét.
Xem thêm các mẹo thực hành tại mục Tâm lý.
5. Cảm xúc tiêu cực lâu dài dễ dẫn tới “sợ học”, mất định hướng
Trạng thái “sợ học” hình thành ra sao?
Nếu trẻ liên tục trải qua cảm xúc lo âu, thất bại hoặc bị so sánh, não bộ sẽ hình thành kết nối giữa việc học và trải nghiệm khó chịu. Lâu dần, học sinh có thể nảy sinh cảm giác ác cảm, thậm chí “sợ học”, né tránh.
Một nghiên cứu của Stanford báo động: trẻ bị so sánh hoặc chỉ trích thường xuyên có nguy cơ mất động lực học gấp 2 lần những trẻ bình thường.
Lối thoát tích cực cho cha mẹ và học sinh
– Thay các câu phê bình bằng động viên, ghi nhận nỗ lực.
– Quan tâm cảm xúc trước, thành tích sau.
– Chủ động tìm hiểu biểu hiện “sợ học” và xử lý sớm để phòng tránh ám ảnh học đường về sau.
Đừng bỏ lỡ các bài phân tích chuyên sâu trên Trang chủ Novateen!
Giải đáp thắc mắc thường gặp về cảm xúc và học tập
Cảm xúc tích cực giúp học sinh điểm cao hơn thật không?
Đúng! Hàng loạt nghiên cứu chỉ ra rằng cảm xúc vui vẻ, lạc quan giúp tăng hiệu quả ghi nhớ và tư duy, góp phần nâng cao thành tích học tập.
Làm sao phát hiện con mình bị “sợ học” do cảm xúc tiêu cực?
Bố mẹ nên quan sát biểu hiện né tránh, than vãn, cáu giận với việc học. Chủ động hỏi chuyện, động viên con chia sẻ cảm xúc là cách nhận diện và hóa giải sớm.
Cảm xúc tiêu cực xuất hiện khi chuẩn bị thi phải xử lý sao?
Thở sâu, nói chuyện với người thân hoặc đi dạo; giải lao ngắn để lấy lại tinh thần. Đừng ép bản thân học khi mệt mỏi, căng thẳng quá mức.
Cha mẹ hay so sánh, kỳ vọng quá nhiều có ảnh hưởng thế nào đến cảm xúc học tập của trẻ?
Việc so sánh và gây áp lực khiến trẻ dễ nản, tự ti, lâu dần hình thành cảm xúc tiêu cực với việc học, ảnh hưởng đến động lực và kết quả học tập.
Giáo viên có thể làm gì để xây dựng môi trường học cảm xúc tích cực?
Tạo lớp học thân thiện, tổ chức hoạt động vui nhộn, sẵn sàng lắng nghe và động viên học sinh sẽ giúp kích hoạt cảm xúc tốt, từ đó nâng cao hiệu quả học tập.
Muốn hiểu sâu thêm về chủ đề này? Khám phá các bài viết mới nhất trên Novateen và các chuyên mục Học tập, Dạy con, Tâm lý, Kiến thức!
