Bộ Giáo dục “lặng lẽ” bỏ đề minh họa: Món quà hay thách thức với người học?

Chia sẻ của giáo viên Nguyễn Quỳnh Trang về bối cảnh, lý do và cách nhìn mới đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Khi chỉ còn vài tháng nữa là đến kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, thông tin Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ không công bố đề minh họa cho kỳ thi này đã khiến nhiều học sinh, phụ huynh và giáo viên bất ngờ, thậm chí lo lắng.

Những năm trước, đề minh họa không chỉ là “bản nháp” giúp thí sinh hình dung được cấu trúc đề, mà còn là một công cụ không thể thiếu trong việc ôn tập có chiến lược. Tuy nhiên, quyết định của Bộ GDĐT năm nay cho thấy một sự khác biệt trong tư duy về giáo dục và thi cử.

Vì sao Bộ Giáo dục không công bố đề minh họa 2026?

Theo Bộ GDĐT, nội dung và cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ giữ ổn định giống như năm 2025 — trong đó bao gồm tỷ lệ các mức độ câu hỏi (biết – hiểu – vận dụng), việc bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và tăng cường các dạng bài đòi hỏi vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn.

Giải thích được nêu ra là:

– Khi đề thi đã ổn định, việc công bố đề minh họa lại trở nên không cần thiết như trong giai đoạn chuyển đổi sang chương trình mới.

– Bộ mong muốn học sinh và giáo viên tập trung vào năng lực thực chất, thay vì bám vào một bộ đề mẫu để “học tủ”.

– Việc không công bố đề minh họa cũng tránh tạo áp lực không cần thiết, khiến học sinh chỉ ôn theo mẫu dự đoán.

Quan điểm từ “trận tuyến” giáo dục — chia sẻ của cô Nguyễn Quỳnh Trang

Cô Nguyễn Quỳnh Trang, giáo viên Toán tại trung tâm NovaTeen với nhiều năm kinh nghiệm ôn thi, cho rằng quyết định này mang trong nó một góc nhìn giáo dục khá sâu sắc — nhưng cũng đầy thách thức cho học sinh và người dạy: 

“Trong vài năm trở lại đây, chúng ta quá quen với việc học và ôn luyện có ‘bản đồ’ dẫn đường. Việc bỏ đề minh họa buộc cả học sinh và giáo viên phải quay lại với lộ trình học thực chất: nắm chắc kiến thức, rèn kỹ năng tư duy, đọc hiểu và vận dụng. Điều này tốt nếu cả hệ thống giáo dục sẵn sàng cùng thay đổi — nhưng nó cũng khiến nhiều người bối rối trong giai đoạn đầu.”

Cô Trang chỉ ra rằng, kỳ thi nói chung đang chuyển từ đánh giá kiến thức thuần túy sang đánh giá năng lực tổng hợp, và đây là điều đúng với xu hướng giáo dục hiện đại: Không chỉ “học gì thi nấy”, mà là biết giải quyết vấn đề mới, không quen thuộc; việc ôn luyện vì thế phải phong phú hơn, không chỉ là luyện giải đề theo khuôn mẫu.

Tuy vậy, cô cũng chia sẻ: “Việc không có đề minh họa rõ ràng sẽ khiến nhiều học sinh, đặc biệt là những em đang ở nhóm trung bình – khá, cảm thấy mất phương hướng. Đây là lúc các thầy cô cần làm rõ ma trận đề thi, tiêu chí đánh giá, và giúp các em hiểu rõ mục tiêu từng dạng câu hỏi.”

Phản ứng xã hội: Lo lắng… hay tự tin hơn?

Quyết định của Bộ GDĐT khiến nhiều phụ huynh và học sinh lo lắng vì mất đi một công cụ quen thuộc để định hướng ôn thi. Nhiều em và phụ huynh cho rằng đề minh họa giúp hình dung cấu trúc và mức độ đề thi, giảm bớt tâm lý hoang mang khi bước vào phòng thi.

Tuy nhiên, một số chuyên gia giáo dục lại đánh giá tích cực hơn, cho rằng hướng này phù hợp với xu hướng thi cử quốc tế, khi đề thi mẫu chỉ thường được cung cấp trong giai đoạn chuyển đổi chương trình.

Làm sao để ôn tập hiệu quả khi không có đề minh họa?

Cô Nguyễn Quỳnh Trang nhấn mạnh một vài điểm trọng tâm dành cho học sinh và phụ huynh.

– Tập trung nắm chắc ma trận và cấu trúc đề thi: Hiểu rõ tỷ lệ câu hỏi theo các mức độ khác nhau (biết – hiểu – vận dụng) và nội dung chính của từng môn học là nền tảng quan trọng. 

– Ôn luyện tư duy hơn là “học tủ”: Thay vì chờ đợi một bộ đề mẫu, học sinh cần luyện các bài tập theo từng dạng câu hỏi và tham khảo nhiều nguồn đề khác nhau, đặc biệt là đề thi chính thức năm trước.

– Giáo viên đồng hành, giải thích tiêu chí chấm rõ ràng: Theo cô Trang, việc dạy học cần hướng vào việc giúp học sinh hiểu tại sao họ được điểm, và mất điểm ở đâu, thay vì chỉ học theo mẹo giải đề.

Kết: Thay đổi tư duy — Giải pháp dài hạn

Quyết định không công bố đề minh họa kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 — dù ban đầu gây nhiều tranh cãi — có thể được xem như một bước chuyển từ thi “học gì ra nấy” sang thi năng lực thật sự.

Nhưng theo cô Nguyễn Quỳnh Trang, để quyết định này thành công trong thực tế, cộng đồng giáo dục — từ Bộ, đến trường học, giáo viên và phụ huynh — cần cùng điều chỉnh cách tiếp cận học tập và ôn luyện, hướng vào việc phát triển năng lực, tư duy logic và kỹ năng vận dụng kiến thức. Nếu làm được như vậy, không công bố đề minh họa có thể là một động lực để đổi mới văn hóa học tập và thi cử ở Việt Nam.

Để cập nhật thêm các thông tin và kiến thức hữu ích vui lòng truy cập Blog NovaTeen

Nếu phụ huynh và học sinh đang tìm kiếm một môi trường học tập uy tín, lộ trình rõ ràng và phương pháp học hiệu quả để chuẩn bị tốt cho các kỳ thi quan trọng, NovaTeen chính là lựa chọn đáng tin cậy.

Tự hào là đơn vị giáo dục được Bộ GD&ĐT công nhận, với hơn 10 năm kinh nghiệm đồng hành cùng 10.000+ học sinh trên toàn quốc, NovaTeen quy tụ đội ngũ giáo viên giỏi đến từ các trường chuyên, áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại và lộ trình học tập khoa học. Trung tâm mang đến môi trường học tập thân thiện, sáng tạo và hiệu quả, giúp học sinh tự tin chinh phục các kỳ thi quan trọng và hướng tới mục tiêu đỗ vào các trường THPT công lập trên toàn quốc.