Học sinh THCS dễ căng thẳng vì sao? 7 nguyên nhân khiến con bạn áp lực và cách đồng hành cùng trẻ
Căng thẳng là hiện tượng thường thấy ở tuổi THCS. Áp lực học tập, thay đổi tâm sinh lý và nhiều yếu tố khác khiến học sinh THCS dễ căng thẳng, ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học tập và đời sống tinh thần. Vậy, học sinh THCS dễ căng thẳng vì sao? Bố mẹ nên làm gì để đồng hành cùng con vượt qua giai đoạn này? Hãy cùng Novateen tìm hiểu qua bài viết dưới đây!
1. Học sinh THCS dễ căng thẳng vì sao? Nhìn từ góc độ tâm lý lứa tuổi
1.1 Giai đoạn định hình cá tính và bản sắc cá nhân
Ở tuổi THCS, các em bắt đầu tự nhận thức về bản thân, mong muốn được khẳng định mình trong tập thể, từ đó dễ nhạy cảm trước các thay đổi. Theo nghiên cứu của UNICEF, ước tính có tới 20% thanh thiếu niên Việt Nam gặp các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần, trong đó căng thẳng là hiện tượng phổ biến (UNICEF Vietnam).
1.2 Tác động từ tâm sinh lý tuổi dậy thì
Sự thay đổi hormone trong cơ thể ở tuổi dậy thì khiến tâm trạng các em trở nên thất thường, dễ cáu giận hoặc buồn bực không rõ nguyên nhân. Thêm vào đó, áp lực phải thích nghi nhanh với ngoại hình mới cũng góp phần làm tăng căng thẳng cho học sinh THCS.
2. 7 nguyên nhân khiến học sinh THCS dễ căng thẳng
2.1 Áp lực học tập và kỳ vọng thành tích
Chương trình học THCS ngày càng nặng, kèm theo các kỳ thi sát hạch liên tục. Mong muốn đạt điểm cao, được khen thưởng, cùng nỗi lo phụ lòng kỳ vọng của thầy cô và bố mẹ khiến các em chịu áp lực lớn mỗi ngày.
2.2 Mối quan hệ với bạn bè và nguy cơ bị bắt nạt
Khi bước vào môi trường học mới, học sinh phải làm quen và hòa nhập với nhiều bạn bè đa dạng. Sự thiếu tự tin, mâu thuẫn nhỏ nhặt hay nguy cơ bị bắt nạt (bullying) đều là nguồn gốc của stress ở lứa tuổi này.
2.3 Bất hòa với gia đình
Cha mẹ quá nghiêm khắc hoặc áp đặt, thiếu sự quan tâm, thấu hiểu khiến trẻ cảm thấy cô đơn, không được hỗ trợ, từ đó hình thành áp lực tâm lý kéo dài.
2.4 Thiếu kỹ năng quản lý thời gian
Khi khối lượng bài vở tăng lên, việc thiếu kỹ năng sắp xếp lịch học và sinh hoạt hợp lý làm học sinh thường xuyên bị “ngộp” trong deadline, dẫn tới stress.
2.5 Lo lắng về ngoại hình và tự ti khi so sánh bản thân
Thay đổi về ngoại hình khiến trẻ lo lắng về vóc dáng, mụn trứng cá hay chiều cao. Việc so sánh bản thân với người khác trên mạng xã hội hoặc ngoài đời thật càng làm trầm trọng hơn cảm giác tự ti và căng thẳng.
2.6 Thiếu hoạt động giải trí, vận động thể thao
Lịch học dày đặc và thói quen sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều khiến các em không dành thời gian vận động, thư giãn, yếu tố quan trọng để hạn chế stress.
2.7 Ảnh hưởng tiêu cực từ mạng xã hội
Tiếp xúc với những luồng thông tin tiêu cực, so sánh bản thân, hay bị cyberbullying khiến cho nhiều học sinh THCS dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, mất niềm tin vào bản thân.
3. Hậu quả của căng thẳng kéo dài ở học sinh THCS
3.1 Ảnh hưởng tới sức khỏe, tinh thần
Căng thẳng lâu ngày dễ dẫn đến rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn ăn uống hay thậm chí là tự làm tổn thương bản thân. Học sinh rơi vào trạng thái mệt mỏi, mất ngủ, chán ăn, giảm sức đề kháng.
3.2 Suy giảm kết quả học tập
Khi chịu áp lực căng thẳng, nhiều bạn học sinh khó tập trung, ghi nhớ kém, dễ phạm sai sót, kết quả học tập dần giảm sút. Nghiên cứu của Viện Sức khỏe tâm thần Quốc gia chỉ ra, hơn 43% học sinh chịu áp lực học tập có biểu hiện giảm sút thành tích.
.jpg)
4. Cha mẹ nên làm gì để đồng hành cùng con vượt qua căng thẳng?
4.1 Thấu hiểu và chia sẻ với con
Thường xuyên lắng nghe tâm sự, hỏi han nhẹ nhàng giúp trẻ cảm thấy được quan tâm, tránh tâm lý giấu giếm vấn đề. Hãy đặt mình vào vị trí của con, cùng phân tích nguyên nhân gây căng thẳng, thay vì chỉ đánh giá hoặc áp đặt.
4.2 Hỗ trợ con xây dựng kỹ năng quản lý thời gian
Khuyến khích trẻ lập kế hoạch học tập, nghỉ ngơi hợp lý. Cha mẹ và con có thể cùng nhau lên lịch biểu, ưu tiên những nhiệm vụ quan trọng, phân bổ thời gian cho bài tập, giải trí và ngủ nghỉ đầy đủ.
4.3 Tạo môi trường gia đình thân thiện, động viên kịp thời
Đồng hành, khích lệ con bằng những lời động viên tích cực. Luôn nhấn mạnh rằng, thành tích học tập chỉ là một phần nhỏ, quan trọng nhất là sự cố gắng và trưởng thành của con.
4.4 Trang bị cho con kỹ năng sống, giao tiếp và ứng xử
Nên cho trẻ tham gia các hoạt động ngoại khóa, phát triển kỹ năng mềm như thuyết trình, giải quyết vấn đề, làm việc nhóm… giúp con tự tin trước mọi tình huống trong học tập và cuộc sống (Child Trends).
5. Giải pháp giảm căng thẳng hiệu quả cho học sinh THCS
5.1 Tăng cường vận động, thể thao ngoài trời
Khuyến khích con tham gia các môn thể thao như bóng rổ, bơi lội, đi bộ… sẽ cải thiện tinh thần, giảm lo âu hiệu quả, đồng thời tăng sức đề kháng cho cơ thể.
5.2 Tham gia hoạt động giải trí, sáng tạo
Cho trẻ tham gia câu lạc bộ sở thích, vẽ tranh, nghe nhạc, đọc sách hoặc làm thủ công giúp giảm tải căng thẳng, kích thích sự sáng tạo và nuôi dưỡng cảm xúc tích cực.
5.3 Kết nối với thầy cô, chuyên gia tư vấn tâm lý
Khi nhận thấy dấu hiệu stress kéo dài, cha mẹ nên phối hợp cùng thầy cô, hoặc tìm kiếm hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý nhằm giúp con tháo gỡ nút thắt tinh thần kịp thời.
5.4 Hướng dẫn con cách sử dụng mạng xã hội an toàn
Dạy con biết chọn lọc thông tin, hạn chế so sánh bản thân hoặc lạm dụng thiết bị công nghệ. Cùng con chủ động thiết lập quy tắc sử dụng mạng xã hội, giúp tránh xa các tác nhân tiêu cực trên mạng.
6. Giải đáp thắc mắc thường gặp về vấn đề căng thẳng ở học sinh THCS
Vì sao học sinh THCS dễ bị căng thẳng hơn các cấp khác?
Giai đoạn THCS là bước ngoặt lớn về tâm sinh lý, các em phải đối diện nhiều thay đổi bên trong và áp lực bên ngoài (học tập, bạn bè, kỳ vọng…), dễ dẫn đến căng thẳng kéo dài.
Làm gì khi phát hiện con căng thẳng kéo dài?
Cha mẹ cần trò chuyện, chia sẻ cùng con, kết nối với thầy cô/chuyên viên tâm lý và đồng thời tìm hiểu nguyên nhân để có hướng hỗ trợ phù hợp.
Làm thế nào nhận biết con mình đang gặp căng thẳng?
Các dấu hiệu rõ rệt là suy giảm thành tích học tập, hay cáu gắt, buồn bã, mất ngủ, chán ăn, có những thay đổi bất thường trong hành vi và thái độ.
Căng thẳng kéo dài có phải là bệnh tâm lý?
Nếu căng thẳng kéo dài, không được hỗ trợ kịp thời, trẻ dễ mắc các rối loạn như lo âu, trầm cảm. Điều quan trọng là cha mẹ luôn quan sát và kịp thời đồng hành cùng con.
Làm thế nào để cân bằng giữa học tập và giải trí cho con?
Thống nhất lịch học phù hợp, tạo điều kiện cho trẻ vận động, vui chơi và đảm bảo thời gian nghỉ ngơi hợp lý giúp giảm bớt áp lực học tập.
Hy vọng bài viết này đã giúp phụ huynh hiểu rõ hơn học sinh THCS dễ căng thẳng vì sao và biết cách đồng hành cùng con vượt qua những áp lực đầu đời. Để cập nhật kiến thức bổ ích về học tập, dạy con, tâm lý và nhiều chủ đề thiết thực khác, mời quý phụ huynh truy cập chuyên mục kiến thức của Novateen!
